# DANS Data Stations

DANS, het nationale centrum voor onderzoeksdata van KNAW en NWO, beheert vier Data Stations op Dataverse: Archeologie (176.448 datasets, waarvan 102.024 vondsten uit Portable Antiquities of the Netherlands), Sociale en Geesteswetenschappen (8.162), Life Sciences (1.110) en Fysische en Technische Wetenschappen (898). Metadata zijn altijd openbaar; bestanden zijn open onder een Creative Commons-licentie of afgeschermd met de DANS-licentie. DataCite telt 189.177 DOI's met het DANS-voorvoegsel 10.17026 (16 oktober 2026).

- Uitgever: DANS (Data Archiving and Networked Services)
- Gebied: Nederland · Laagste detail: dataset
- Periode: per dataset verschillend (het Kiezersonderzoek begint in 1971) · Ververst: dagelijks
- Toegang: Open · Licentie: per dataset; Creative Commons (open) of DANS-licentie (afgeschermd, toegang op verzoek); metadata openbaar
- Koppelsleutels: DOI (10.17026/…), Data Station
- Status: grijs
- URL: https://dans.knaw.nl/en/data-stations/

## Wat kun je ermee?
- **Vijftig jaar kiezersonderzoek.** Het Nationaal Kiezersonderzoek staat er met 25 datasets, van 1971 tot 2023. De oudere rondes zijn open (CC BY 4.0), de rondes vanaf 2017 vragen een toegangsverzoek (DANS-licentie).
- **Vondsten van amateurs.** Ruim 100.000 datasets in het Data Station Archeologie zijn vondsten uit Portable Antiquities of the Netherlands (titels die met PAN beginnen). Zoek wat er in jouw omgeving gevonden is.
- **Bestaat dat onderzoek echt?.** Een factchecker kan via de DOI nagaan wie een dataset maakte, wanneer en onder welke voorwaarden. Zoek in DataCite op het voorvoegsel 10.17026 en een woord uit de titel.

## Zo verwerk je het
1. **Zoeken via DataCite.** DataCite heeft de metadata van elke DANS-DOI, met titel, jaar en licentie, en geen robots.txt-verbod. Filter met prefix=10.17026 en query=. Bijvoorbeeld de 25 datasets van het Kiezersonderzoek.
   `https://api.datacite.org/dois?prefix=10.17026&query=titles.title:%22Nationaal%20Kiezersonderzoek%22&page%5Bsize%5D=25`
2. **De Dataverse-API.** Elke Data Station draait Dataverse en heeft de gedocumenteerde Search API (/api/search?q=…&type=dataset) en per dataset /api/datasets/:persistentId/. robots.txt verbiedt crawlers; of losse aanroepen daaronder vallen, zegt DANS niet. De Data Station Policy (J.1) noemt API-toegang en het oogsten van metadata voor andere portalen wel als dienst.
   `https://guides.dataverse.org/en/latest/api/search.html`
3. **Bestanden downloaden.** Open bestanden (Creative Commons) download je zonder account. Voor afgeschermde bestanden log je in met SURFconext of ORCID en vraag je toegang; de maker beslist.
   `https://ssh.datastations.nl/`

## Interessante koppelingen
- Wie stemde wat, en waarom? → [kiesraad-verkiezingen](https://www.opendataindex.nl/bron/kiesraad-verkiezingen.md) via verkiezingsjaar en partij. De Kiesraad geeft de uitslag, het Kiezersonderzoek de motieven van kiezers. Leg de uitslag van een verkiezing naast de enquête van hetzelfde jaar.
- Wat is er gevonden rond dit monument? → [rijksmonumenten](https://www.opendataindex.nl/bron/rijksmonumenten.md) via plaats en coördinaten. Archeologische rapporten en vondsten in het Data Station Archeologie kunnen een plaats of coördinaten hebben. Combineer ze met de 1.461 archeologische rijksmonumenten.

## Vergelijkbare bronnen
- [4tu-researchdata](https://www.opendataindex.nl/bron/4tu-researchdata.md): Het archief van de 4TU-federatie, vooral techniek, water en klimaat; DANS heeft meer sociale wetenschappen en archeologie.
- [onderzoeksoutput](https://www.opendataindex.nl/bron/onderzoeksoutput.md): Publicaties van Nederlandse onderzoekers (OpenAlex), niet de onderliggende data.
- [DataverseNL](https://dans.knaw.nl/en/data-services/dataversenl/): Gedeelde Dataverse van deelnemende instellingen, ook door DANS beheerd; daar staan datasets die niet in de Data Stations zitten.

## Waar je op moet letten
- **Niet geautomatiseerd uitlezen.** robots.txt van de Data Stations verbiedt alle crawlers behalve Google en Bing. Wij oogsten ze daarom niet en hebben geen statuscheck; de grafiek en de lijst op deze pagina komen uit DataCite.
- **Open metadata, niet altijd open bestanden.** Volgens de Data Station Policy is gepubliceerde metadata altijd openbaar. Bestanden kunnen afgeschermd zijn (DANS-licentie, toegang op verzoek) of onder embargo staan.
- **Getallen lopen uiteen.** dans.knaw.nl noemt 377.417 datasets, de vier Data Stations samen gaven 186.618 en DataCite telt 189.177 DOI's met 10.17026 (16 okt 2026). Volgens de landingspagina's in DataCite: Archeologie 177.962, Sociale en Geesteswetenschappen 9.000, Life Sciences 1.135, Fysische en Technische Wetenschappen 907 en 173 elders. Zeg welke telling je gebruikt.
- **Archeologie overheerst.** Ruim 94 procent van de datasets in de Data Stations is archeologie, waarvan meer dan de helft losse vondsten van PAN. Tellingen over "alle onderzoeksdata" zeggen dus vooral iets over archeologie.

## API (REST (JSON:API), via DataCite)

- Basis: https://api.datacite.org
- Toegang: Geen sleutel voor metadata. Met een e-mailadres in de User-Agent (of mailto=) mag je bij DataCite 1.000 in plaats van 500 verzoeken per 5 minuten doen. Afgeschermde bestanden in de Data Stations vragen inloggen (SURFconext/ORCID) en toestemming. (getest)
- Formaten: json, JSON:API, DataCite XML (attribuut xml, base64)
- Omvang: 189179 DOI's met voorvoegsel 10.17026 in DataCite (16 okt 2026), waarvan 177.964 met een landingspagina op archaeology.datastations.nl (getest)
- Filteren: Losse parameters (prefix, resource-type-id, published) plus een zoekvraag in Elasticsearch-syntaxis in query=; zo filter je ook per Data Station (publisher of url).; veld:waarde, "zin", AND, OR, NOT, *

### Endpoints
- `GET /dois?prefix=10.17026`: Alle DOI's van DANS, met filters, zoeken, sorteren en paginering. Totaal in meta.total.
- `GET /dois/{doi}`: Eén DOI met alle metadata: makers, beschrijving, onderwerpen, licentie, Data Station (publisher), landingspagina.
- `GET /prefixes/10.17026`: Bij welk DataCite-lid het voorvoegsel hoort (client dans.archive, provider dans).

### Parameters
- `prefix`: DOI-voorvoegsel; 10.17026 is DANS. (getest)
- `client-id`: Alternatief voor prefix: dans.archive. (getest)
- `query`: Elasticsearch-syntaxis op velden. Per Data Station: publisher:"DANS Data Station Social Sciences and Humanities" (8.871) of url:*archaeology.datastations.nl* (177.964). Titel: titles.title:"Nationaal Kiezersonderzoek" (25). Licentie: rightsList.rightsIdentifier:cc-by-4.0 (57.396). (getest)
- `resource-type-id`: Soort: dataset (189.074 van de 189.179), software, text … (getest)
- `published`: Publicatiejaar, bv. 2025 (14.943 DOI's) of een bereik 2020-2025. (getest)
- `fields[dois]`: Alleen deze attributen teruggeven (doi,titles,publicationYear,rightsList,url,publisher). (getest)
- `page[size]`: 0 tot 1.000 per pagina; 0 = alleen de telling. (getest)
- `page[cursor]`: Begin met 1 en volg links.next; nodig voorbij 10.000 records (DANS heeft er 189.000). (getest)
- `sort`: created, updated, published, name, relevance; - voor aflopend. (uit de beschrijving)

### Velden in het DataCite-antwoord (selectie) (10)
`attributes.doi` tekst, `attributes.titles[].title` tekst, `attributes.publisher` tekst, `attributes.url` url, `attributes.publicationYear` getal, `attributes.rightsList[]` lijst, `attributes.subjects[]` lijst, `attributes.creators[]` lijst, `attributes.geoLocations[]` lijst, `meta.total` getal

### Limieten en valkuilen
- DataCite: 500 verzoeken per 5 minuten per IP-adres, 1.000 met een e-mailadres in de User-Agent of mailto=; daarboven HTTP 429. (uit de beschrijving)
- Maximaal 1.000 records per pagina; paginanummers tot 10.000 records, daarna stil dezelfde laatste pagina. Voor heel DANS (189.000) de cursor gebruiken. (getest)
- Dataverse Search API: per_page maximaal 1.000, start = offset (volgens de Dataverse-documentatie). (platform)
- robots.txt van *.datastations.nl: User-agent * Disallow: / (alleen Googlebot en Bingbot op datasetpagina's), Crawl-delay 10. Daarom roepen wij de Dataverse-API's niet aan; het voorbeeld loopt via DataCite. (getest)
- De Data Station Policy (J.1) van DANS noemt API-toegang en het oogsten van metadata wél als dienst. Of losse API-aanroepen onder het robots-verbod vallen, zegt DANS niet. (ervaring)
- Het Data Station haal je uit attributes.publisher of de host van attributes.url. Via publisher tellen: Sociale en Geesteswetenschappen 8.871; via url: archeologie 177.964, life sciences 1.135. (getest)
- Ruim 100.000 archeologie-DOI's zijn losse vondsten uit Portable Antiquities of the Netherlands (titels die met PAN beginnen); tel ze apart. (ervaring)

### Voorbeeld
```
https://api.datacite.org/dois?prefix=10.17026&query=titles.title:%22Nationaal%20Kiezersonderzoek%22&page%5Bsize%5D=3&fields%5Bdois%5D=doi,titles,publicationYear,rightsList,url,publisher
```

## Zo haal je het op

### curl
```bash
curl -g "https://api.datacite.org/dois?prefix=10.17026&query=titles.title:%22Nationaal%20Kiezersonderzoek%22&page[size]=25&fields[dois]=doi,titles,publicationYear,rightsList"
```

### python
```python
import requests

# Via DataCite (geen robots.txt-verbod); de Data Stations zelf verbieden crawlers.
r = requests.get("https://api.datacite.org/dois", params={
    "prefix": "10.17026", "query": 'titles.title:"Nationaal Kiezersonderzoek"',
    "page[size]": 25, "fields[dois]": "doi,titles,publicationYear,rightsList"},
    headers={"User-Agent": "mijnproject/1.0 (mailto:jij@voorbeeld.nl)"})
for x in r.json()["data"]:
    a = x["attributes"]
    print(a["publicationYear"], a["titles"][0]["title"][:60], [l.get("rights") for l in a["rightsList"]])
```


## Wat er allemaal in zit: 189.437 datasets

Alles wat DANS bij DataCite heeft geregistreerd, per Data Station, onderwerp en jaar van publicatie. Uit DataCite, niet van de Data Stations zelf; elke nacht komt erbij wat in DataCite veranderde. Elke dataset heeft een eigen pagina met licentie, DOI en de DataCite-aanroep.

- Soorten: dataset 189.332, collectie 96, tekst 8, software 1
- Laatst gewijzigd: 2026-10-30 (481 in de afgelopen 30 dagen)
- Met een API-aanroep op de datasetpagina: 189.437
- Zoeken: https://www.opendataindex.nl/api/catalogus/datacite-dans?q=… of de MCP-functie zoek_datasets met herkomst=datacite-dans
- Elke rij heeft een eigen pagina: https://www.opendataindex.nl/dataset/datacite-dans/<sleutel>

### Mappen
- DANS Data Station Archaeology (178.201): Arts and Humanities (176663), No subject (1521), Other (9), Agricultural Sciences (7), Earth and Environmental Sciences (1)
- DANS Data Station Social Sciences and Humanities (9.007): Arts and Humanities (4623), Social Sciences (2609), No subject (955), Business and Management (269), Law (200), Medicine, Health and Life Sciences (189), Other (58), Earth and Environmental Sciences (53) …
- DANS Data Station Life Sciences (1.138): No subject (733), Medicine, Health and Life Sciences (298), Earth and Environmental Sciences (65), Agricultural Sciences (28), Arts and Humanities (8), Engineering (3), Chemistry (2), Other (1)
- DANS Data Station Physical and Technical Sciences (918): No subject (393), Arts and Humanities (290), Earth and Environmental Sciences (140), Agricultural Sciences (40), Computer and Information Science (27), Engineering (10), Other (8), Physics (4) …
- Elsewhere (landing page outside the Data Stations) (173): No subject (173)

## Voorbeelden met echte cijfers (1)

Per voorbeeld de bevinding, de peildatum en de aanroep die precies deze cijfers ophaalt.

- **DOI's van DANS per publicatiejaar, geteld in DataCite (voorvoegsel 10.17026): 14.943 DOI's in 2025, 4 keer zo veel als in 2008** (2025). Tabel DOI-voorvoegsel 10.17026. [Voorbeeld](https://www.opendataindex.nl/voorbeeld/dans-dois-per-jaar)
  - `https://api.datacite.org/dois?prefix=10.17026&published=2025&page%5Bsize%5D=1&fields%5Bdois%5D=doi`