# ERA5 klimaatreanalyse

Een gereconstrueerd weerbeeld per uur voor de hele aarde, sinds 1940. Grof (30 km), maar zonder gaten: handig waar geen weerstation stond.

- Uitgever: Copernicus, European Centre for Medium-Range Weather Forecasts
- Gebied: Wereld · Laagste detail: ca. 30 km
- Periode: 1940 – heden · Ververst: dagelijks
- Toegang: Account · Licentie: Vrij gebruik (Copernicus)
- Koppelsleutels: coördinaten, tijdstip
- Status: grijs
- URL: https://cds.climate.copernicus.eu

## Wat kun je ermee?
- **Het weer op een plek zonder station.** Haal temperatuur en wind op voor elke coördinaat, per uur sinds 1940.
- **Nederland in Europees perspectief.** Vergelijk de opwarming boven Nederland met die boven Spanje of Scandinavië.

## Interessante koppelingen
- Weer bij elk meetstation → [luchtmeetnet](https://www.opendataindex.nl/bron/luchtmeetnet.md) via coördinaten + uur. ERA5 vult wind en temperatuur in waar geen KNMI-station in de buurt staat.

## Vergelijkbare bronnen
- [knmi-daggegevens](https://www.opendataindex.nl/bron/knmi-daggegevens.md): Echte metingen, maar alleen op stations.

## API (CADS (OGC API Processes + STAC-catalogus), via cdsapi)

- Basis: https://cds.climate.copernicus.eu/api
- Toegang: Catalogus, procesbeschrijvingen en kostenberekening werken zonder account (getest). Data opvragen vraagt een gratis ECMWF-account, de licentie per dataset accepteren op de website en je persoonlijke sleutel (kop PRIVATE-TOKEN, of ~/.cdsapirc met url https://cds.climate.copernicus.eu/api). (getest)
- Formaten: netcdf, grib, csv
- Omvang: 144 datasets in de Climate Data Store, waarvan 10 ERA5-heranalyses (16 okt 2026). ERA5 op één niveau: 262 variabelen, 1940 tot ~6 dagen geleden (getest)
- Filteren: Geen querytaal: kies waarden per keuzeveld en eventueel een rechthoek. Het resultaat is een bestand.; 

### Endpoints
- `GET /catalogue/v1/collections`: Alle 144 datasets van de Climate Data Store.
- `GET /catalogue/v1/collections/{dataset}`: Eén dataset (reanalysis-era5-single-levels, reanalysis-era5-land, reanalysis-era5-pressure-levels, reanalysis-era5-single-levels-timeseries …) met licentie, bereik en links.
- `GET /retrieve/v1/processes/{dataset}`: Keuzes van het verzoek met alle toegestane waarden.
- `POST /retrieve/v1/processes/{dataset}/costing`: Kosten van een verzoek tegen de limiet; zonder account.
- `POST /retrieve/v1/processes/{dataset}/execution`: Verzoek indienen (asynchroon, sleutel nodig); body {"inputs": {…}}.
- `GET /retrieve/v1/jobs/{jobId}`: Status van je job; daarna /results met de downloadlink.

### Parameters
- `product_type`: reanalysis (de gewone reeks), ensemble_mean, ensemble_spread, ensemble_members. (uit de beschrijving)
- `variable`: 262 variabelen, o.a. 2m_temperature, total_precipitation, 10m_u_component_of_wind, 100m_u_component_of_wind, surface_solar_radiation_downwards. (uit de beschrijving)
- `year / month / day / time`: Jaren 1940–nu, maanden 01–12, dagen 01–31, uren 00:00–23:00 (UTC). Je vraagt het kruisproduct op. (uit de beschrijving)
- `area`: Uitsnede in graden; Nederland ongeveer [53.6, 3.2, 50.7, 7.3]. (uit de beschrijving)
- `data_format / download_format`: grib of netcdf; zip of unarchived. (uit de beschrijving)
- `location / date (alleen -timeseries)`: reanalysis-era5-single-levels-timeseries geeft één punt (23 variabelen) als CSV of NetCDF voor een datumbereik: veel lichter voor één plek. (uit de beschrijving)

### Variabelen in het NetCDF-bestand (selectie; volgens de ERA5-documentatie, niet zelf gedownload) (4)
`t2m` getal, `tp` getal, `u10 / v10` getal, `valid_time, latitude, longitude` tijd / graden

### Limieten en valkuilen
- Kostenlimiet 121.000 per verzoek. Eén variabele, één uur: 6. Een heel jaar uurwaarden van één variabele (alle dagen en uren): 52.560, past dus; drie variabelen niet. (getest)
- Asynchrone wachtrij; grote verzoeken kunnen uren wachten. Splits per maand of jaar. (uit de beschrijving)
- ERA5 loopt ongeveer 5 à 6 dagen achter (tijdbereik tot 10 okt 2026 op 16 okt). De eerste versie (ERA5T) kan later nog worden vervangen. (getest)
- Tijden in UTC; neerslag en straling zijn sommen over het voorafgaande uur. (uit de beschrijving)
- Het catalogusrecord van de timeseries-dataset noemt als einde 2024-12-06, het formulier gaat tot 10 okt 2026: vertrouw op het formulier (link rel=form). (getest)
- Open-Meteo biedt ERA5 per punt zonder account, maar robots.txt daar is Disallow: /. Zonder account open: Copernicus Climate Pulse (wereldgemiddelde per dag sinds 1940, CSV). (ervaring)

### Voorbeeld
```
https://cds.climate.copernicus.eu/api/retrieve/v1/processes/reanalysis-era5-single-levels-timeseries
```


## Voorbeelden met echte cijfers (1)

Per voorbeeld de bevinding, de peildatum en de aanroep die precies deze cijfers ophaalt.

- **Wereldgemiddelde temperatuur op 2 meter (ERA5): gemiddeld het hoogst in juli, het laagst in januari** (september 2026). Tabel era5_daily_series_2t_global. [Voorbeeld](https://www.opendataindex.nl/voorbeeld/era5-wereldtemperatuur-per-maand)
  - `https://sites.ecmwf.int/data/climatepulse/data/series/era5_daily_series_2t_global.csv`