# Sentinel-5P stikstofdioxide (TROPOMI)

Het instrument TROPOMI op de satelliet Sentinel-5P meet elke dag hoeveel stikstofdioxide (NO₂) er boven de hele aarde hangt, in vakjes van 3,5 bij 5,5 km. TROPOMI is gebouwd in Nederland, door Airbus Nederland, TNO en SRON, met het KNMI als leider van het consortium.

- Uitgever: Copernicus, European Space Agency
- Gebied: Wereld · Laagste detail: 3,5 × 5,5 km
- Periode: 2018 – heden · Ververst: dagelijks
- Toegang: Account · Licentie: Vrij gebruik (Copernicus)
- Koppelsleutels: coördinaten, opnametijd, baannummer
- Status: ok (2026-10-16) · NRTI 20261016T122254
- URL: https://dataspace.copernicus.eu

## Wat kun je ermee?
- **Een kaart van de vervuiling.** Middel een maand aan opnamen boven Nederland en België. Steden, havens en snelwegen tekenen zich af als vlekken.
- **Werkdag tegen weekend.** Vergelijk het gemiddelde van alle dinsdagen met dat van alle zondagen. Het verschil zegt iets over verkeer en industrie.
- **Coronavoorjaar 2020.** Zet april 2020 naast april 2019 en 2021. Let op het weer, want wind en wolken veranderen de cijfers ook.
- **Satelliet tegen meetstation.** Leg de kolomwaarde boven een Luchtmeetnet-station naast de meting op de grond. Ze meten niet hetzelfde, maar de patronen horen te kloppen.

## Zo verwerk je het
1. **Zoek opnamen boven Nederland.** De snelle versie (NRTI) bestaat uit stukken van vijf minuten met een eigen kader: filteren op bbox werkt dan goed.
   `https://stac.dataspace.copernicus.eu/v1/collections/sentinel-5p-l2-no2-nrti/items?bbox=3.2,50.7,7.3,53.6&sortby=-datetime&limit=3&fields=id,properties.datetime`
2. **Gebruik voor analyses de offline-versie.** OFFL is beter bewerkt en komt een paar dagen later. Eén bestand is een hele baan om de aarde (ongeveer 600 MB), zoek dus op datum: op 20 september 2026 waren het er vijftien.
   `https://stac.dataspace.copernicus.eu/v1/collections/sentinel-5p-l2-no2-offl/items?datetime=2026-09-20T00:00:00Z/2026-09-20T23:59:59Z&limit=20&fields=id,properties.datetime`
3. **Download met een account.** Elk zoekresultaat heeft een downloadlink van de Copernicus Data Space. Daarvoor heb je een gratis account en een toegangstoken nodig.
   `https://documentation.dataspace.copernicus.eu/APIs/OData.html`
4. **Filter op kwaliteit.** Open de NetCDF met xarray (groep PRODUCT) en gebruik nitrogendioxide_tropospheric_column, in mol per m². Houd alleen pixels met qa_value boven 0,75.

## Interessante koppelingen
- Ziet de satelliet hetzelfde als het meetstation? → [luchtmeetnet](https://www.opendataindex.nl/bron/luchtmeetnet.md) via coördinaten en datum. Neem per dag de pixel boven een station en de stationsmeting rond het tijdstip van de opname.
- Welke gemeente heeft de meeste NO₂ boven zich? → [pdok-wijkenbuurten](https://www.opendataindex.nl/bron/pdok-wijkenbuurten.md) via geometrie. Middel de pixels per gemeentegrens. Voor buurten zijn de vakken te grof.

## Vergelijkbare bronnen
- [luchtmeetnet](https://www.opendataindex.nl/bron/luchtmeetnet.md): Metingen op leefhoogte, elk uur, maar alleen op zo'n honderd plekken.
- [copernicus-cams](https://www.opendataindex.nl/bron/copernicus-cams.md): Een rekenmodel met verwachting voor vier dagen, ook als het bewolkt is.
- [TEMIS, troposferisch NO₂](https://www.temis.nl/airpollution/no2.php): Kant-en-klare NO₂-kaarten en -bestanden uit satellietmetingen, zonder account.

## Waar je op moet letten
- **Een kolom, geen luchtkwaliteit op straat.** De satelliet meet alle NO₂ tussen de grond en de top van de troposfeer, in mol per m². Dat is iets anders dan microgram per m³ op leefhoogte.
- **Wolken en kwaliteit.** Onder wolken ziet TROPOMI weinig. Gebruik alleen pixels met qa_value boven 0,75 en middel over weken of maanden.
- **Zoeken op plek werkt niet bij OFFL.** Een OFFL-bestand is een hele baan en heeft een kader om de hele aarde. Elke bbox-zoekvraag vindt dus elke baan. Filter op datum, of gebruik NRTI.
- **Grote bestanden.** Een OFFL-baan is ongeveer 600 MB, een NRTI-stuk van vijf minuten ongeveer 67 MB. Je downloadt altijd het hele bestand.
- **Account nodig om te downloaden.** Zoeken in de catalogus kan zonder account. De download geeft zonder token een 401.

## API (STAC 1.1.0)

- Basis: https://stac.dataspace.copernicus.eu/v1
- Toegang: Zoeken is anoniem. De bestanden zelf vragen s3 (s3) of oidc (openIdConnect) (staat in de collectie). (uit de beschrijving)
- Formaten: GeoJSON (zoekresultaten)
- Filteren: CQL2 (tekst of JSON) op de queryables; id, datetime, geometry

### Endpoints
- `GET /collections/sentinel-5p-l2-no2-nrti/items`: opnamen in deze collectie, met bbox, datetime, limit
- `GET/POST /search`: zoeken over collecties, met filter (CQL2), sortby en fields
- `GET /collections/sentinel-5p-l2-no2-nrti/queryables`: filterbare velden

### Parameters
- `bbox`: lon/lat-kader: west,zuid,oost,noord (platform)
- `datetime`: datum of periode, bv. 2026-06-01/2026-08-31 (platform)
- `limit`: aantal per pagina; volgende via de link rel=next (platform)
- `sortby`: sorteren, bv. -datetime (nieuwste eerst) (uit de beschrijving)
- `filter`: CQL2-filter op de queryables, bv. eo:cloud_cover < 10 (uit de beschrijving)
- `fields`: alleen deze velden terug (uit de beschrijving)

### Limieten en valkuilen
- Filteren kan alleen op id, datetime en geometrie (queryables); er is geen wolkenveld om op te zoeken (15 okt 2026). (getest)
- Drie versies als aparte collecties: -nrti (binnen 3 uur, stukken van 5 minuten), -offl (een paar dagen later, hele banen) en -rpro (herverwerkte reeks). De collectie sentinel-5p-l2-no2 mengt ze. (uit de beschrijving)
- Gemeten op 15 okt 2026: de nieuwste NRTI-opname boven Amsterdam (12:42 UTC) stond 45 minuten later in de catalogus; de nieuwste OFFL-baan was van 6 oktober. (getest)

### Voorbeeld
```
https://stac.dataspace.copernicus.eu/v1/collections/sentinel-5p-l2-no2-nrti/items?bbox=3.2,50.7,7.3,53.6&sortby=-datetime&limit=3&fields=id,properties.datetime
```

## Zo haal je het op

### curl
```bash
curl "https://stac.dataspace.copernicus.eu/v1/collections/sentinel-5p-l2-no2-nrti/items?bbox=4.7,52.2,5.1,52.5&sortby=-datetime&limit=5&fields=id,properties.datetime"
```

### python
```python
import requests

url = "https://stac.dataspace.copernicus.eu/v1/collections/sentinel-5p-l2-no2-offl/items"
r = requests.get(url, params={"datetime": "2026-09-20T00:00:00Z/2026-09-20T23:59:59Z",
                              "limit": 20}).json()
for f in r["features"]:
    print(f["properties"]["datetime"], f["assets"]["Product"]["alternate"]["https"]["href"])
```

## Wie gebruikt het
- [TROPOMI](https://www.tropomi.eu/data-products/nitrogen-dioxide): Uitleg, validatie en voorbeelden van het NO₂-product
- [Copernicus Browser](https://browser.dataspace.copernicus.eu): Opnamen zoeken en bekijken in de browser


## Voorbeelden met echte cijfers (1)

Per voorbeeld de bevinding, de peildatum en de aanroep die precies deze cijfers ophaalt.

- **Stikstofdioxide boven Nederland op 20 maart 2025: donkerrood van Den Haag tot boven Amsterdam, gemeten door Sentinel-5P** (20 maart 2025). Tabel TROPOMI_L2_Nitrogen_Dioxide_Tropospheric_Column. [Voorbeeld](https://www.opendataindex.nl/voorbeeld/s5p-no2-nederland-20-maart-2025)
  - `https://gibs.earthdata.nasa.gov/wms/epsg3857/best/wms.cgi?SERVICE=WMS&VERSION=1.3.0&REQUEST=GetMap&LAYERS=OSM_Land_Water_Map,TROPOMI_L2_Nitrogen_Dioxide_Tropospheric_Column,Coastlines_15m&STYLES=&CRS=EPSG:3857&BBOX=289431,6550841,846028,7113543&WIDTH=900&HEIGHT=910&FORMAT=image/png&TIME=2025-03-20`