Politie · Centraal Bureau voor de Statistiek

Nederlandse bron

Geregistreerde overlast per buurt

Elke maand telt de politie hoeveel meldingen van overlast er binnenkwamen, per buurt en per soort: van verwarde personen en jeugd tot geluidshinder en drugs. CBS publiceert de cijfers als open tabel, met een maand vertraging.

VeiligheidOpenAPIDownloadNederland · buurt

Actueel · bijgewerkt 13 uur geleden · nieuwste periode: 2026 september · gecontroleerd 17:05

Steeds meer overlast gaat over verwarde personen

Geregistreerde overlast in Nederland per maand, januari 2012 tot en met september 2026. In 2025 ging 37% van alle registraties over een verward persoon, in 2012 was dat 16%.

Bron: Politie via CBS, tabel 47024NED · opgehaald 15 oktober 2026

Utrecht registreert van de grote gemeenten de meeste overlast per inwoner

Geregistreerde overlast per 1.000 inwoners in 2025, per gemeente. Landelijk: 25,6. Plaatsen met veel bezoekers, zoals Zandvoort en Schiermonnikoog, komen hoog uit omdat bezoekers niet als inwoner meetellen.

Bron: Politie via CBS (47024NED), inwoners CBS · grenzen CBS/Kadaster 2025

Wat kun je ermee?4 ideeën

Om te beginnen

Vergelijk je buurt met de rest van je gemeente

Deel de meldingen door het aantal inwoners en zet je buurt naast de andere buurten in dezelfde gemeente. Dat is eerlijker dan een landelijke ranglijst.

Om te beginnen

Zoek het seizoensritme

Overlast piekt in de zomer en rond de jaarwisseling. Zet elk jaar als eigen lijn in één grafiek en het patroon springt eruit.

Voor gevorderden

Factcheck: 'de overlast neemt toe'

Vergelijk dezelfde maanden met vorig jaar, niet de laatste maand met de vorige. Let op de trendbreuk van maart 2021 als je verder terugkijkt.

Voor gevorderden

Verwarde personen en de ggz

Leg de meldingen over verwarde personen naast cijfers over ggz-gebruik per buurt. Corrigeer voor inkomen en dichtheid, anders meet je vooral stedelijkheid.

Zo verwerk je het5 stappen

Kies je gebieden
Zoek de codes op in de wijk- en buurtkaart. Codes hebben een vaste lengte: GM + 4 cijfers, WK + 6, BU + 8.
Haal de maandcijfers op
Filter op gebied en soort overlast. Vul de sleutels aan met spaties tot de vaste lengte en pagineer per 10.000 rijen.
```
https://dataderden.cbs.nl/ODataApi/OData/47024NED/TypedDataSet?$filter=WijkenEnBuurten eq 'BU03630000' &$skip=0
```
Maak er een nette tabel van
Zet Perioden om naar een datum ('2026MM09' wordt 2026-09) en haal de spaties uit de sleutels. Rijen zonder meldingen ontbreken: tel ze als nul.
Deel door inwoners
Koppel het aantal inwoners uit de kerncijfers op buurtcode. Laat buurten met heel weinig inwoners weg, daar wordt één melding meteen een uitschieter.
Laad elke maand alles opnieuw
De politie past oude maanden aan. Een maandelijkse verversing haalt daarom de hele reeks op, niet alleen de nieuwste maand.

Interessante koppelingen

buurtcode (BU)

Hebben buurten met een laag inkomen meer overlast?

Inkomen en inwoners staan per buurt in de kerncijfers. In Staat van bleek de samenhang tussen laag inkomen en overlast sterk (ρ ≈ 0,58).

Koppel met Kerncijfers wijken en buurten

buurtcode (BU)

Waar in de stad zit de overlast?

De buurtgrenzen maken van de tabel een kaart. Gebruik de grenzen van hetzelfde jaar als de indeling van de cijfers.

Koppel met Wijk- en buurtkaart

datum (maand)

Geeft warm weer meer overlast?

Middel de temperatuur per maand en leg die naast de meldingen. Corrigeer voor seizoen en jaarwisseling.

Koppel met KNMI daggegevens van het weer

Vergelijkbare bronnen

Geregistreerde misdrijven per buurt
Misdrijven in plaats van overlast: aangiften en registraties van strafbare feiten.
V
Veiligheidsmonitor (CBS) nog niet in de wijzer
Een enquête: hoe veilig mensen zich voelen en wat ze zelf meemaakten, ook als ze het niet meldden.
MO
Meldingen openbare ruimte (gemeenten) nog niet in de wijzer
Meldingen bij de gemeente over afval, lawaai en kapotte straten. Ander loket, andere mensen die melden.

Waar je op moet letten

Een registratie is geen gebeurtenis
Wat niemand meldt, staat er niet in. Hoe vaak mensen de politie bellen verschilt per buurt en per soort overlast.
Trendbreuk in maart 2021
De politie veranderde toen hoe meldingen worden vastgelegd. Vooral 'verward persoon' sprong omhoog. Vergelijk daarom niet zomaar 2020 met 2022.
Cijfers veranderen achteraf
Oudere maanden worden met terugwerkende kracht bijgewerkt. Laad de hele reeks opnieuw in plaats van alleen de nieuwe maand toe te voegen.
Altijd de nieuwste buurtindeling
CBS rekent de hele reeks om naar de buurtgrenzen van het laatste jaar. Buurtcodes uit oude bestanden bestaan daardoor soms niet meer.
Valkuilen in de API
Sleutels zijn met spaties aangevuld ('NL00 '); zonder die spaties krijg je niets terug. Maximaal 10.000 rijen per verzoek. Het Feed-endpoint past alleen het eerste filter toe en negeert de rest zonder foutmelding.

APIOData v3 · gelezen 15 okt 2026

StandaardOData v3documentatie

Toegang zonder sleutel

Geen sleutel of account; de beschrijving en onze aanroep werken anoniem. getest

Omvang31.798.062

rijen (cellen) in TypedDataSet getest

Formaten

JSONAtom/XML

Basisadres

https://dataderden.cbs.nl/ODataApi/OData/47024NED

Endpoints 8

GET/TableInfostitel, samenvatting, periode en wijzigingsdatum van de tabel
GET/UntypedDataSetde cijfers, alle waarden als tekst
GET/TypedDataSetde cijfers, met getallen als getal
GET/DataPropertiesalle kolommen: dimensies en onderwerpen met eenheid
GET/CategoryGroupsgroepering van categorieën
GET/Overlastcodes en namen van de dimensie Overlast
GET/WijkenEnBuurtencodes en namen van de dimensie WijkenEnBuurten
GET/Periodencodes en namen van de dimensie Perioden

Filteren platform

OData-expressies in $filter, sleutels tussen enkele aanhalingstekens

eqnegtgeltleandorsubstringof()startswith()

Parameters 6

`$filter`	rijen kiezen, bv. WijkenEnBuurten eq 'GM0363 '	platform
`$select`	alleen deze kolommen	platform
`$top / $skip`	pagineren	platform
`$orderby`	sorteren	platform
`$format`	json of atom	platform
`$count`	achter een pad: alleen het aantal	platform

Dimensies · = spatie in de sleutel

Dimensie	Codes	Voorbeelden
`Overlast` Overlast	9	`0.0.0·` Totaal registraties overlast `E33···` Overlast door verward persoon `E35···` Melding overlast jeugd
`WijkenEnBuurten` Wijken en buurten · Wijk- en buurtindeling 2025	18.498	`NL00······` Nederland `GM1680····` Aa en Hunze `WK168000··` Wijk 00 Annen
`Perioden` Perioden	191	`2012MM01` 2012 januari `2012MM02` 2012 februari `2012MM03` 2012 maart

Velden 3

Naam	Type	Betekenis
`GeregistreerdeOverlast_1` Geregistreerde overlast	long · aantal	Totaal van de geregistreerde overlast. Bron is de politieregistratie Basis Voorziening Informatie (BVI).
`Gemeentenaam_2` Gemeentenaam	string · naam	De naam van de bestuurlijke gemeente. Deze naam volgt de officiële schrijfwijze.
`SoortRegio_3` Soort regio	string · omschrijving	De gekozen regioaanduiding betreft: Gemeente, Wijk of Buurt.

Limieten en valkuilen

Maximaal 10.000 rijen per verzoek; pagineer met $skip. ervaring
Sleutels zijn met spaties aangevuld tot vaste lengte: 'GM0363 ', '0.0.0 ', 'E33 '. Zonder spaties krijg je een lege lijst, geen foutmelding. ervaring
Het Feed-endpoint past alleen het eerste $filter-predicaat toe en negeert de rest zonder melding. Gebruik TypedDataSet. ervaring
TableInfos.Modified verandert bijna dagelijks (metadata). Voor versheid kijk je naar de hoogste Perioden-sleutel. ervaring
Oude maanden worden met terugwerkende kracht bijgewerkt. Laad altijd de hele reeks opnieuw. ervaring
Python urllib (LibreSSL op macOS) faalt op de TLS van cbs.nl; gebruik curl of Node fetch. ervaring

Probeer het HTTP 200 · 58 ms · 15 okt

https://dataderden.cbs.nl/ODataApi/OData/47024NED/TypedDataSet?$filter=WijkenEnBuurten eq 'GM0363    ' and Overlast eq '0.0.0 '&$top=3

{
  "odata.metadata": "https://dataderden.cbs.nl/ODataApi/OData/47024NED/$metadata#Cbs.OData.WebAPI.TypedDataSet",
  "value": [
    {
      "ID": 223470,
      "Overlast": "0.0.0 ",
      "WijkenEnBuurten": "GM0363    ",
      "Perioden": "2012MM01",
      "GeregistreerdeOverlast_1": 991,
      "Gemeentenaam_2": "Amsterdam                     ",
      "SoortRegio_3": "Gemeente"
    },
    {
      "ID": 223471,
      "Overlast": "0.0.0 ",
      "WijkenEnBuurten": "GM0363    ",
      "Perioden": "2012MM02",
      "GeregistreerdeOverlast_1": 898,
      "Gemeentenaam_2": "Amsterdam                     ",
      "SoortRegio_3": "Gemeente"
    }
  ]
}

Ingekort antwoord, opgeslagen bij het oogsten. Klik op het adres voor het echte, actuele antwoord.

Gelezen uit dienstdocument (lijst van endpoints) · dimensies en onderwerpen · volledig datamodel (XML). Labels: uit de beschrijving staat in wat de api zelf publiceert. getest uit onze eigen kleine aanroep. platform geldt voor elk api van dit platform, volgens de documentatie. ervaring zelf ondervonden bij het bouwen van bronwijzer.

Zo haal je het op

curl "https://dataderden.cbs.nl/ODataApi/OData/47024NED/TypedDataSet?\$filter=WijkenEnBuurten%20eq%20'GM0363%20%20%20%20'%20and%20Overlast%20eq%20'0.0.0%20'"

Gebruikt door

Staat vanOverlast per buurt per maand, met kaart en vergelijkingen
Politie DataportaalDe eigen tabelweergave van de politie

Vragen waarin deze bron helpt

Is er meer overlast in mijn buurt dan vorig jaar?3 bronnen

Bekijk hoe deze pagina is opgebouwd

bron: politie-overlast
blokken:
  - type: lijnreeks
    data: overlast
  - type: choropleth
    data: gemeenten
secties:
  - ideeen
  - verwerken
  - koppelingen
  - vergelijkbaar
  - beperkingen
  - code
  - gebruiktDoor
cache:
  tag: bron:politie-overlast
  ververs: na statuscheck, als de bron nieuwer is
statuscheck:
  methode: CBS TableInfos.Modified + nieuwste Perioden-sleutel
  verwacht: maandelijks

Bron: content/bronnen/politie-overlast.yaml · Markdown