Hoeveel warmer is het geworden?
De Bilt heeft dagtemperaturen vanaf 1 januari 1901, dus deze vraag beantwoord je met één verzoek aan het KNMI. Gemiddeld over 1996–2025 was het er 10,8 °C, tegen 8,9 °C in 1901–1930: 1,8 graden warmer. De warmste jaren waren 2024 (11,80 °C) en 2023 (11,79 °C). Het is wel de ruwe reeks van één station, niet gecorrigeerd voor veranderingen in de meetopstelling. Voor een plek zonder weerstation heb je ERA5 nodig, en dat vraagt een account.
Kort antwoordIn De Bilt 1,84 graden: van gemiddeld 8,93 °C in 1901–1930 naar 10,77 °C in 1996–2025. Het meeste kwam na 1990; over 1961–1990 was het nog 9,40 °C.
De Bilt is 1,8 graden warmer dan een eeuw geleden: gemiddeld 10,8 °C in 1996–2025, tegen 8,9 °C in 1901–1930
Jaargemiddelde temperatuur in De Bilt, 1901 – 2025, in °C. Het hoogste punt was 2024 (11,8).
Stap voor stap
- 1
Haal de dagtemperaturen van De Bilt op vanaf 1901.
- 2
Middel per jaar en vergelijk dertigjaarsperioden.
- 3
Voor plekken zonder weerstation: gebruik ERA5.
Koppelen via stationsnummer + datum
Begin met AI
Plak deze prompt in Claude of ChatGPT. Hij noemt de echte endpoints, de koppelsleutel en de valkuilen, zodat de assistent meteen bruikbare code schrijft. Controleer de uitkomst altijd met de bron zelf.
Maak een webpagina met 'klimaatstreepjes' voor een KNMI-weerstation: één verticale streep per jaar, gekleurd naar het verschil met het gemiddelde over 1901–1930 (blauw kouder, rood warmer), met daaronder het jaargemiddelde als lijn.
Data: KNMI daggegevens, geen sleutel. Eén POST-verzoek; CORS staat open, dus het kan vanuit de browser:
curl -d "stns=260&vars=TG&start=19010101&end=20251231&fmt=json" https://www.daggegevens.knmi.nl/klimatologie/daggegevens
Wat je moet weten:
- Het antwoord is een lijst met {station_code, date, TG}, ongeveer 45.000 dagen voor De Bilt.
- TG is de etmaalgemiddelde temperatuur in tienden van een graad: TG 115 is 11,5 °C. Ook beschikbaar: TX (maximum), TN (minimum), RH (neerslag in 0,1 mm; -1 betekent minder dan 0,05 mm).
- Station 260 is De Bilt, vanaf 1901. Andere stations beginnen later: kies dan een eigen referentieperiode en zet die in de grafiek.
- Gebruik alleen jaren met minstens 365 dagen met een waarde. Laat het lopende jaar weg.
- Het is de ruwe reeks van één station, niet gecorrigeerd voor veranderingen in de meetopstelling. Zet dat onder de grafiek.
Uitkomst: de streepjes, een tooltip met jaar en temperatuur, en een zin die uit de data wordt berekend, zoals 'Gemiddeld over 1996–2025 was het 1,8 graden warmer dan in 1901–1930'. Plus een keuzemenu voor andere stations (dezelfde aanroep met een ander stns-nummer).
Probeer het zelf
Een klein script dat de kern van de vraag beantwoordt. Nodig: Python 3.10+ en requests. Getest op 2026-10-15; hieronder de echte uitvoer van die proefdraai.
# Hoeveel warmer is het geworden? Jaargemiddelde temperatuur in De Bilt (station 260) sinds 1901.
# Bron: KNMI daggegevens. Geen sleutel nodig. Waarden in tienden van een graad.
import requests
r = requests.post("https://www.daggegevens.knmi.nl/klimatologie/daggegevens",
data={"stns": "260", "vars": "TG", "start": "19010101", "end": "20251231", "fmt": "json"},
headers={"User-Agent": "opendataindex-voorbeeld/0.2 (+https://opendataindex.nl)"}, timeout=120)
dagen = r.json() # [{"station_code": 260, "date": "1901-01-01T00:00:00.000Z", "TG": -49}, ...]
per_jaar = {}
for d in dagen:
if d["TG"] is not None:
per_jaar.setdefault(int(d["date"][:4]), []).append(d["TG"] / 10) # tienden -> °C
# Alleen volledige jaren (minstens 365 dagen met een meting).
jaar = {j: sum(v) / len(v) for j, v in per_jaar.items() if len(v) >= 365}
def gemiddeld(van, tot):
w = [jaar[j] for j in range(van, tot + 1) if j in jaar]
return sum(w) / len(w), len(w)
print(f"{len(dagen):,} dagen opgehaald, {len(jaar)} volledige jaren ({min(jaar)}-{max(jaar)})\n")
for van, tot in [(1901, 1930), (1931, 1960), (1961, 1990), (1991, 2020), (1996, 2025)]:
g, n = gemiddeld(van, tot)
print(f"{van}-{tot}: {g:5.2f} °C ({n} jaren)")
oud, _ = gemiddeld(1901, 1930); nieuw, _ = gemiddeld(1996, 2025)
print(f"\nVerschil 1996-2025 t.o.v. 1901-1930: {nieuw - oud:+.2f} °C")
print("Warmste vijf jaren:", ", ".join(f"{j} ({t:.2f})" for j, t in sorted(jaar.items(), key=lambda x: -x[1])[:5]))
print("Koudste vijf jaren:", ", ".join(f"{j} ({t:.2f})" for j, t in sorted(jaar.items(), key=lambda x: x[1])[:5]))
45,656 dagen opgehaald, 125 volledige jaren (1901-2025) 1901-1930: 8.93 °C (30 jaren) 1931-1960: 9.28 °C (30 jaren) 1961-1990: 9.40 °C (30 jaren) 1991-2020: 10.57 °C (30 jaren) 1996-2025: 10.77 °C (30 jaren) Verschil 1996-2025 t.o.v. 1901-1930: +1.84 °C Warmste vijf jaren: 2024 (11.80), 2023 (11.79), 2014 (11.71), 2020 (11.69), 2022 (11.57) Koudste vijf jaren: 1963 (7.87), 1940 (8.00), 1919 (8.05), 1962 (8.13), 1956 (8.15)
De bronnen2

KNMI daggegevens van het weerUitgewerkt
Dagwaarden van ruim vijftig weerstations: temperatuur, neerslag, zon en wind. De reeks van De Bilt begint in 1901.

ERA5 klimaatreanalyse
Een gereconstrueerd weerbeeld per uur voor de hele aarde, sinds 1940. Grof (30 km), maar zonder gaten: handig waar geen weerstation stond.
Meer voorbeelden met deze data
Zonnestraling op een plat vlak in De Bilt (KNMI-metingen): gemiddeld 1.038 kWh per m² per jaar in 1996–2025, 8% meer dan in 1958–1987
Wereldgemiddelde temperatuur op 2 meter (ERA5): gemiddeld het hoogst in juli, het laagst in januari
Zomerse dagen (25 °C of warmer) in De Bilt (KNMI-metingen): gemiddeld 29 dagen per jaar in 1996–2025, 87% meer dan in 1901–1930
Ook in de indexen
Datasets uit data.overheid.nl, het Nationaal Georegister, CBS, Eurostat en de stadsportalen die bij deze vraag passen.
- CHASE-PL Climate Projections: 5-km Gridded Daily Precipitation & Temperature Dataset (CPLCP-GDPT5)Norwegian Meteorological Institute
- Data underlying the publication: "A novel reduced-order model for climate impact assessment of aircraft engines: Climate Functions for Engine Design (CFED 1.0)"4TU.ResearchData
- Data and code underlying the publication "Alternative climate metrics to the Global Warming Potential are more suitable for assessing aviation non-CO2 effects"4TU.ResearchData
- Climate data used to study the potential impacts of climate change on future hydrological regimes and water resources (2010-2050) in the PhilippinesPAGASA
- Data underlying the publication: A Cryo-CMOS Smart Temperature Sensor for the Ultrawide Temperature Range from 5 K to 296 K4TU.ResearchData
- KNMI'23 - Representative climate years for the urban environment corresponding to the KNMI'23 climate scenariosKoninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut (KNMI)
- Plan quality characteristics of Local Climate Adaptation Plans in EuropeDANS Data Station Social Sciences and Humanities
- Data accompanying the manuscript "Predicting the climate impact of aviation for en-route emissions: The algorithmic climate change function submodel ACCF 1.0 of EMAC 2.53"4TU.ResearchData
- CHASE-PL Forcing Data: Gridded Daily Precipitation & Temperature Dataset 5 km (CPLFD-GDPT5)Warsaw University of Life Sciences WULS-SGGW
- Youth CLIMATE: Youth and Climate emotions, Lifestyle, Identity, Mental health, and Actions for a Thriving EnvironmentDANS Data Station Social Sciences and Humanities
Andere uitgezochte vragen
- Is er meer overlast in mijn buurt dan vorig jaar?3 bronnen
- Hoeveel subsidie krijgt een stichting in Amsterdam?3 bronnen
- Hoe schoon is de lucht in mijn straat?3 bronnen
- Hoe ziet mijn omgeving eruit vanuit de ruimte?3 bronnen
- Stegen de huizenprijzen hier harder dan in de rest van Europa?2 bronnen
- Hoeveel auto's rijden er elektrisch in mijn gemeente?2 bronnen