Rijksbegroting-tracker: begroot tegen uitgegeven

Zo zou je kunnen starten6 stappen

1. 1

   Haal de begroting van één ministerie op

   De begrotingstabellen van Rijksfinanciën hebben één regel per regeling. year en phase zijn verplicht; phase=OWB is de begroting, vuo=U de uitgaven, chapter het hoofdstuk (VIII is OCW). Het bedrag staat in duizenden euro's: 14552052 is 14,6 miljard. OCW had voor 2025 265 regels.

   https://www.rijksfinancien.nl/open-data/api/json/budgettaire_tabellen?year=2025&phase=OWB&vuo=U&chapter=VIII

   [{"index":"VIII.1.70.1.596032.U","jaar":2025,"fase":"OWB","verantwoordelijk_minister":null,
     "hoofdstuk_naam":"Onderwijs, Cultuur en Wetenschap","hoofdstuk_nummer":"VIII",
     "artikel_naam":"Primair onderwijs","artikel_nummer":"1", …
     "regeling_detailniveau_naam":"Bekostiging po-instellingen","regeling_detailniveau_nummer":"596032",
     "vuo":"U","bedrag":14552052}, …]

2. 2

   Zet het jaarverslag ernaast, en koppel op naam

   Met phase=JV krijg je wat er echt is uitgegeven. Pas op: dezelfde regeling heeft in de begroting en het jaarverslag van hetzelfde jaar een ander nummer (Bekostiging po-instellingen: 596032 in de OWB, 686087 in het JV). Koppel daarom op artikelnummer, of op artikel plus regelingnaam, nooit op regeling_detailniveau_nummer. Voor 2026 en 2027 is er nog geen jaarverslag.

   https://www.rijksfinancien.nl/open-data/api/json/budgettaire_tabellen?year=2025&phase=JV&vuo=U&chapter=VIII

   [{"index":"VIII.1.70.1.686087.U","jaar":2025,"fase":"JV","verantwoordelijk_minister":null,
     "hoofdstuk_naam":"Onderwijs, Cultuur en Wetenschap","hoofdstuk_nummer":"VIII",
     "artikel_naam":"Primair onderwijs","artikel_nummer":"1", …
     "regeling_detailniveau_naam":"Bekostiging po-instellingen","regeling_detailniveau_nummer":"686087",
     "vuo":"U","bedrag":15254960}, …]

3. 3

   Controleer het veld fase zelf

   De specificatie noemt ook O1 en O2 (de suppletoire begrotingen), maar phase=O1 gaf op 16 oktober 2026 voor 2025 564 regels terug: de 265 van de OWB en de 299 van het JV door elkaar. Voor 2026 gaf O1 gewoon de OWB. Filter in je code dus altijd op het veld fase in de regels, niet alleen op de parameter.

   https://www.rijksfinancien.nl/open-data/api/json/budgettaire_tabellen?year=2025&phase=O1&vuo=U&chapter=VIII

   [{"index":"VIII.1.70.1.596032.U","jaar":2025,"fase":"OWB", … "bedrag":14552052},
    …
    {"index":"VIII.1.70.1.686087.U","jaar":2025,"fase":"JV", … "bedrag":15254960}, …]

4. 4

   Zoek het begrotingsdossier in de Tweede Kamer

   Elke begroting is een Kamerstukdossier met een nummer en als toevoeging het hoofdstuk (VIII). De titel noemt het jaar. Gebruik de nieuwe OData v5 van de Kamer; daar is Verwijderd een veld waar je altijd op filtert.

   https://gegevensmagazijn.tweedekamer.nl/OData/v5/Kamerstukdossier?$filter=startswith(Titel,'Vaststelling van de begrotingsstaten') and Toevoeging eq 'VIII' and Verwijderd eq false&$orderby=Nummer desc&$top=3&$select=Nummer,Toevoeging,Titel

   {"@odata.context":"…/OData/v5/$metadata#Kamerstukdossier(Nummer,Toevoeging,Titel)","value":[
     {"Titel":"Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2027","Nummer":37020,"Toevoeging":"VIII"},
     {"Titel":"… voor het jaar 2026","Nummer":36800,"Toevoeging":"VIII"},
     {"Titel":"… voor het jaar 2025","Nummer":36600,"Toevoeging":"VIII"}]}

5. 5

   Haal de moties en amendementen met hun uitslag op

   Zaken (Soort Motie of Amendement) hangen aan het dossier. Met $expand=Besluit zie je de uitslag in Besluit.Soort ('Stemmen - aangenomen', 'Stemmen - verworpen', 'Overgenomen' …). De besluiten komen niet op volgorde terug; kies zelf de sterkste uitkomst. $count=true geeft het totaal: 100 moties bij de OCW-begroting 2026. Hoogstens 250 per verzoek.

   https://gegevensmagazijn.tweedekamer.nl/OData/v5/Zaak?$filter=Soort eq 'Motie' and Verwijderd eq false and Kamerstukdossier/any(k:k/Nummer eq 36800 and k/Toevoeging eq 'VIII')&$count=true&$top=1&$select=Nummer,Onderwerp&$expand=Besluit($select=Soort;$filter=Verwijderd eq false)

   {"@odata.context":"…/OData/v5/$metadata#Zaak(Nummer,Onderwerp,Besluit(Soort))","@odata.count":100,"value":[
     {"Nummer":"2026Z00817","Onderwerp":"Motie van het lid Van der Plas over de verankering van agrarisch erfgoed, visserijcultuur en streekgebonden tradities in het toekomstige cultuurbestel ",
      "Besluit":[{"Soort":"Ingediend"},{"Soort":"Stemmen - verworpen"}]}]}

6. 6

   Optioneel: wie ontvangt het geld?

   De financiële instrumenten noemen de ontvangers van subsidies en bijdragen, tot en met 2025. Let op drie afwijkingen: de jaarparameter heet hier jaar (niet year), bedragen zijn hele euro's (niet duizenden) en je krijgt altijd 25 resultaten per pagina (verder met start).

   https://www.rijksfinancien.nl/open-data/api/json/v2/financiele_instrumenten/ontvangers?jaar=2025&sort=amount desc

   {"jaar":2025,"search":null,"max":41063185000,"min":-3934539000,"total":234370967000,"total_results":21193,
    "records_show":25,"records_start":0,"result":[
     {"id":"zorginstituut nederland","titel":"Zorginstituut Nederland","bedrag":41063185000},
     {"id":"sociale verzekeringsbank","titel":"Sociale Verzekeringsbank","bedrag":29107897000},
     {"id":"tennet holding b.v.","titel":"TenneT Holding B.V.","bedrag":11900000000}, …]}

Hoe de bronnen samenkomen

• Rijksbegroting (Rijksfinanciën open data)Tweede Kamer open datavia hoofdstuk (VIII) = Kamerstukdossier.Toevoeging, jaar uit de titel

  Het hoofdstuknummer uit de begrotingstabel is de toevoeging van het begrotingsdossier in de Kamer. Zo zet je bij elk ministerie en jaar de moties en amendementen die over dat geld gingen. Amendementen verschuiven echt bedragen tussen artikelen; de onderwerpen noemen vaak het artikel.

Laat AI het bouwen

Plak deze prompt in Claude, ChatGPT, Cursor of Lovable. Hij noemt de echte endpoints, de koppelsleutels en de valkuilen, zodat de assistent meteen werkende code schrijft. Controleer de uitkomst altijd met de bron zelf.

Bouw een klein dashboard (Next.js of één HTML-bestand met JavaScript) waarin ik een ministerie kies en zie wat het Rijk van plan was uit te geven en wat het echt uitgaf, per jaar en per begrotingsartikel, met eronder de moties en amendementen van de Tweede Kamer bij die begroting.

Bron 1, Rijksfinanciën (geen sleutel, OpenAPI op https://www.rijksfinancien.nl/swagger.json):
https://www.rijksfinancien.nl/open-data/api/json/budgettaire_tabellen?year=2025&phase=OWB&vuo=U&chapter=VIII
- year en phase zijn verplicht. phase=OWB is de begroting, phase=JV het jaarverslag. vuo=U uitgaven, V verplichtingen, O ontvangsten. chapter is het hoofdstuk als Romeins cijfer (VIII = OCW, X = Defensie, XVI = VWS).
- Velden: jaar, fase, hoofdstuk_nummer, hoofdstuk_naam, artikel_nummer, artikel_naam, artikelonderdeel_naam, regeling_detailniveau_naam, regeling_detailniveau_nummer, vuo, bedrag.
- bedrag is in DUIZENDEN euro's (57.596.669 = 57,6 miljard). Bij de financiële instrumenten (ontvangers) zijn het hele euro's.
- Filter altijd zelf op het veld fase: phase=O1 of O2 geeft OWB- en JV-regels door elkaar (gemeten 16 oktober 2026).
- Koppel begroting en jaarverslag op artikel_nummer (of artikel plus regelingnaam). regeling_detailniveau_nummer verschilt tussen OWB en JV van hetzelfde jaar en verandert elk jaar.
- Tel niet alle hoofdstukken op: fondsen (Gemeentefonds, Mobiliteitsfonds) krijgen hun geld uit ministeries, dat telt dubbel.
- VWS (XVI): de artikelen Wlz en Zvw (12, 4111, 4112) bevatten in de OWB de premiegelden (tientallen miljarden), in het JV niet. Laat ze weg of toon ze apart.
- Jaarverslagen bestaan tot en met 2025; OWB tot en met 2027. Niet elk hoofdstuk heeft elk jaar een JV: toon "geen jaarverslag" in plaats van 0.

Bron 2, Tweede Kamer OData v5 (geen sleutel): https://gegevensmagazijn.tweedekamer.nl/OData/v5
- Dossier: /Kamerstukdossier?$filter=startswith(Titel,'Vaststelling van de begrotingsstaten') and Toevoeging eq 'VIII' and Verwijderd eq false. De titel eindigt op "voor het jaar 2026".
- Moties: /Zaak?$filter=Soort eq 'Motie' and Verwijderd eq false and Kamerstukdossier/any(k:k/Nummer eq 36800 and k/Toevoeging eq 'VIII')&$expand=Besluit($select=Soort;$filter=Verwijderd eq false). Idem met Soort eq 'Amendement'.
- Uitslag staat in Besluit.Soort: 'Stemmen - aangenomen', 'Stemmen - verworpen', 'Overgenomen', 'Stemmen - aangehouden', 'Termijn - vervallen …', 'Ingediend'. De volgorde van de besluiten is niet chronologisch: neem de sterkste uitkomst. Amendementen zonder besluit zijn meestal vervangen door een "gewijzigd amendement".
- $top hoogstens 250; volg @odata.nextLink. Gebruik v5-veldnamen (Datum, niet GestartOp).

Uitkomst: een keuzelijst met ministeries; een staafgrafiek per jaar (2016 tot en met 2025) met begroot naast uitgegeven in miljarden; een tabel per artikel voor het gekozen jaar met het verschil, grootste verschil bovenaan; daaronder de moties en amendementen bij de begroting van het jaar erna, met uitslag en het zaaknummer (bijvoorbeeld 2026Z00817). Zet bij elk getal de eenheid en de fase.

Probeer het zelf

De kern van het project in een klein script. Nodig: Node 20 of nieuwer (ingebouwde fetch); draai met: node rijksbegroting.mjs [hoofdstuk]. Getest op 2026-10-16; hieronder de echte uitvoer van die proefdraai.

// Rijksbegroting-tracker: begroot (OWB) tegen uitgegeven (JV) per jaar en per artikel, plus de moties op de begroting.
// Bronnen: rijksfinancien.nl open data (geen sleutel) en de Tweede Kamer OData v5 (geen sleutel). Node 20+.
const UA = { "User-Agent": "mijn-project/1.0 (+jij@voorbeeld.nl)" };
const HOOFDSTUK = process.argv[2] ?? "VIII";      // VIII = Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
const JAREN = [2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023, 2024, 2025];
// VWS (XVI): Wlz en Zvw (artikel 12, 4111, 4112) staan in de OWB met de premiegelden, in het JV niet. Laat ze weg.
const PREMIE = HOOFDSTUK === "XVI" ? new Set(["12", "4111", "4112"]) : new Set();

async function tabel(jaar, fase) {
  const q = new URLSearchParams({ year: jaar, phase: fase, vuo: "U", chapter: HOOFDSTUK });
  const r = await fetch(`https://www.rijksfinancien.nl/open-data/api/json/budgettaire_tabellen?${q}`, { headers: UA });
  const rijen = await r.json();
  // Let op: controleer het veld fase zelf. Bij phase=O1/O2 geeft de API OWB- en JV-regels door elkaar terug.
  return rijen.filter((x) => x.fase === fase && x.jaar === jaar && !PREMIE.has(x.artikel_nummer));
}
const som = (rijen) => rijen.reduce((s, x) => s + x.bedrag, 0);              // bedrag = duizenden euro's
const mld = (k) => (k / 1e6).toFixed(2).replace(".", ",").padStart(6);       // duizenden -> miljarden

console.log(`Hoofdstuk ${HOOFDSTUK}: begroot (OWB) tegen uitgegeven (JV), uitgaven in miljard euro`);
console.log(" jaar  begroot  uitgegeven  verschil");
let laatste;
for (const jaar of JAREN) {
  const [owb, jv] = await Promise.all([tabel(jaar, "OWB"), tabel(jaar, "JV")]);
  if (!jv.length) { console.log(` ${jaar}  ${mld(som(owb))}     (nog geen jaarverslag)`); continue; }
  const v = som(jv) - som(owb);
  console.log(` ${jaar}  ${mld(som(owb))}  ${mld(som(jv))}      ${v >= 0 ? "+" : "-"}${mld(Math.abs(v)).trim()}`);
  laatste = { jaar, owb, jv };
}

// Per artikel in het nieuwste jaar met een jaarverslag. Koppel op artikelnummer, NIET op regelingnummer:
// regeling_detailniveau_nummer verschilt zelfs tussen OWB en JV van hetzelfde jaar.
const perArtikel = {};
for (const [k, rijen] of [["owb", laatste.owb], ["jv", laatste.jv]])
  for (const x of rijen) {
    const a = (perArtikel[x.artikel_nummer] ??= { naam: x.artikel_naam, owb: 0, jv: 0 });
    a[k] += x.bedrag;
  }
console.log(`\n${laatste.jaar} per artikel (miljard euro), grootste verschil eerst:`);
for (const [nr, a] of Object.entries(perArtikel).sort((p, q) => Math.abs(q[1].jv - q[1].owb) - Math.abs(p[1].jv - p[1].owb)).slice(0, 6))
  console.log(`  ${nr.padStart(2)} ${a.naam.slice(0, 34).padEnd(34)} ${mld(a.owb)} -> ${mld(a.jv)}`);

// De Kamer: moties en amendementen bij de begroting van dit hoofdstuk voor 2026.
const TK = "https://gegevensmagazijn.tweedekamer.nl/OData/v5";
const tk = async (pad, q) => (await fetch(`${TK}/${pad}?${new URLSearchParams(q)}`, { headers: UA })).json();
const dossier = (await tk("Kamerstukdossier", {
  $filter: `startswith(Titel,'Vaststelling van de begrotingsstaten') and Toevoeging eq '${HOOFDSTUK}' and contains(Titel,'jaar 2026') and Verwijderd eq false`,
  $select: "Nummer,Toevoeging,Titel",
})).value[0];
console.log(`\nKamerstuk ${dossier.Nummer} ${dossier.Toevoeging}: ${dossier.Titel}`);
for (const soort of ["Motie", "Amendement"]) {
  const zaken = [];
  let url = `${TK}/Zaak?` + new URLSearchParams({
    $filter: `Soort eq '${soort}' and Verwijderd eq false and Kamerstukdossier/any(k: k/Nummer eq ${dossier.Nummer} and k/Toevoeging eq '${HOOFDSTUK}')`,
    $select: "Nummer,Onderwerp", $expand: "Besluit($select=Soort;$filter=Verwijderd eq false)", $top: "250",
  });
  while (url) { const j = await (await fetch(url, { headers: UA })).json(); zaken.push(...j.value); url = j["@odata.nextLink"]; }
  // Besluit.Soort: 'Stemmen - aangenomen', 'Stemmen - verworpen', 'Overgenomen', 'Stemmen - aangehouden', 'Ingediend' …
  // De volgorde van de besluiten in het antwoord is niet chronologisch: kies de sterkste uitkomst.
  const UITKOMST = ["aangenomen", "verworpen", "ingetrokken", "overgenomen", "vervallen", "aangehouden", "ingediend"];
  const uitslag = (z) => UITKOMST.find((u) => z.Besluit.some((b) => b.Soort.toLowerCase().includes(u))) ?? "geen besluit";  // vaak vervangen door een gewijzigde versie
  const telling = {};
  for (const z of zaken) { const u = uitslag(z); telling[u] = (telling[u] ?? 0) + 1; }
  console.log(`  ${soort === "Motie" ? "moties" : "amendementen"}: ${zaken.length} (` + Object.entries(telling).map(([k, n]) => `${k} ${n}`).join(", ") + ")");
}

Hoofdstuk VIII: begroot (OWB) tegen uitgegeven (JV), uitgaven in miljard euro
 jaar  begroot  uitgegeven  verschil
 2016   36,85   38,70      +1,84
 2017   37,16   38,05      +0,89
 2018   38,87   42,33      +3,46
 2019   41,98   43,08      +1,09
 2020   42,72   44,46      +1,74
 2021   43,60   48,75      +5,15
 2022   47,64   53,20      +5,56
 2023   53,25   55,12      +1,88
 2024   55,47   56,46      +1,00
 2025   57,60   59,53      +1,94

2025 per artikel (miljard euro), grootste verschil eerst:
   1 Primair onderwijs                   16,29 ->  16,90
   3 Voortgezet onderwijs                11,82 ->  12,33
   7 Wetenschappelijk onderwijs           7,07 ->   7,41
   4 Beroepsonderwijs en volwassenenedu   5,96 ->   6,14
   6 Hoger beroepsonderwijs               4,49 ->   4,65
  16 Onderzoek en wetenschapsbeleid       1,71 ->   1,83

Kamerstuk 36800 VIII: Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2026
  moties: 100 (verworpen 39, aangenomen 39, overgenomen 6, vervallen 6, aangehouden 2, ingetrokken 1, ingediend 7)
  amendementen: 22 (geen besluit 9, verworpen 10, aangenomen 3)

Waar het misgaat

• Bedragen in de begrotingstabellen zijn duizenden euro's, bij de financiële instrumenten hele euro's. De specificatie zegt het niet. Deel door 1.000.000 voor miljarden in de tabellen, door 1.000.000.000 bij de ontvangers.
• phase=O1 en O2 werken niet zoals beschreven: je krijgt OWB- en JV-regels door elkaar (2025) of gewoon de OWB (2026). Filter altijd op het veld fase in de regels.
• Regelingnummers zijn geen vaste sleutel: Bekostiging po-instellingen is 596032 in de begroting 2025 en 686087 in het jaarverslag 2025. Koppel op artikelnummer of op naam.
• VWS is niet te vergelijken zonder opschonen: de OWB 2025 heeft 66,8 miljard op artikel 4111 (Zorgverzekeringswet), het jaarverslag 9,7 miljard. De premiegelden staan alleen in de begroting. Ook vóór 2021 zijn de VWS-artikelen anders ingedeeld.
• Tel niet alle hoofdstukken op tot 'de rijksbegroting': fondsen krijgen hun geld uit ministeries en hoofdstuk IX (Financiën en Nationale Schuld) bevat de aflossing van de staatsschuld.
• In de Kamer-API komen besluiten van één motie niet op volgorde terug ('Stemmen - verworpen' kan vóór 'Ingediend' staan). Kies de uitkomst op inhoud, niet op positie. Amendementen zonder besluit zijn meestal vervangen door een gewijzigde versie.

Verder bouwen

• Zet de ontwerpbegroting 2027 (phase=OWB, year=2027) naast 2026 en laat per artikel zien wat er bij komt of af gaat: precies wat journalisten op Prinsjesdag zoeken.
• Koppel de ontvangers (financiële instrumenten) aan het artikel waar het geld vandaan komt (/v2/financiele_instrumenten met referrer en type) en maak per artikel een top-10 van ontvangers.
• Volg aangenomen amendementen: haal de stemmingen per fractie op ($expand=Besluit($expand=Stemming)) en laat zien welke partijen geld verschoven.
• Zet het Gemeentefonds (hoofdstuk B) naast de som van de algemene uitkering in de gemeentebegrotingen (Iv3, taakveld 0.7): wat het Rijk stuurt tegen wat gemeenten boeken.

Meer met deze data

De bronnen2

Rijksbegroting (Rijksfinanciën open data)

Ministerie van FinanciënNederland, begrotingsregeling

Het ministerie van Financiën zet de begrotingstabellen van alle ministeries en fondsen in een open API: uitgaven, verplichtingen en ontvangsten per hoofdstuk, artikel en regeling, voor de begroting, de suppletoire begrotingen en het jaarverslag. Daarnaast: wie welke subsidie of bijdrage kreeg (financiële instrumenten, 2016–2025). De ontwerpbegroting 2027 stond er op 16 oktober 2026 al in; OCW alleen al is goed voor 60,8 miljard euro.

OpenAPIDownloadFinancieelBestuur

Bereikbaar

elk kwartaal

Tweede Kamer open data

Tweede KamerNederland, motie, stemming, Kamerlid

Alles wat de Tweede Kamer doet, als open API: moties en amendementen, hoe elke fractie stemde, schriftelijke Kamervragen, debatten en commissies, Kamerstukken, en de Kamerleden zelf, met hun nevenfuncties, geschenken en reizen.

OpenAPIBestuur

Actueel

bijgewerkt gisteren

Meer om te bouwen

• Aanbestedingsradar: wie krijgt de overheidsopdrachten?Dashboard
• Gemeentebegroting-verkenner: waar geeft mijn gemeente geld aan uit?Tool
• Monitor voor inflatie, hypotheekrente en spaarrenteDashboard
• Raadsbesluiten-alert: een seintje als je gemeente iets besluitAlert
• Stemgedrag-tracker: hoe stemde elke partij?App
• Verkiezingskaart: uitslag, verschuiving en opkomst per gemeenteKaart