Monitor voor inflatie, hypotheekrente en spaarrente

Zo zou je kunnen starten5 stappen

1. 1

   Haal de inflatie op bij de ECB, Nederland en eurozone in één keer

   Dataflow HICP, sleutel M.NL+U2.N.000000.4D0.ANR: maandelijks (M), Nederland plus eurozone (U2), niet seizoensgecorrigeerd (N), alle bestedingen (000000), geleverd door Eurostat (4D0), jaarmutatie (ANR). Met + vraag je meer codes binnen één dimensie. Gebruik dataflow HICP, niet de oude ICP: die stopte in december 2025. Zet altijd een eigen User-Agent: robots.txt van de ECB verbiedt de user-agents curl, Wget, python-requests en axios.

   https://data-api.ecb.europa.eu/service/data/HICP/M.NL+U2.N.000000.4D0.ANR?lastNObservations=3&format=csvdata&detail=dataonly

   KEY,FREQ,REF_AREA,ADJUSTMENT,ICP_ITEM,DATA_PROVIDER,ICP_SUFFIX,TIME_PERIOD,OBS_VALUE
   HICP.M.NL.N.000000.4D0.ANR,M,NL,N,000000,4D0,ANR,2026-07,3
   HICP.M.NL.N.000000.4D0.ANR,M,NL,N,000000,4D0,ANR,2026-08,2.8
   HICP.M.NL.N.000000.4D0.ANR,M,NL,N,000000,4D0,ANR,2026-09,3
   HICP.M.U2.N.000000.4D0.ANR,M,U2,N,000000,4D0,ANR,2026-07,2.9
   HICP.M.U2.N.000000.4D0.ANR,M,U2,N,000000,4D0,ANR,2026-08,3.2
   HICP.M.U2.N.000000.4D0.ANR,M,U2,N,000000,4D0,ANR,2026-09,3.8

2. 2

   Haal hypotheekrente en spaarrente op uit de MIR-reeksen

   In dataflow MIR (bankrentes) is A2C de lening voor een woning en L23 spaargeld met opzegtermijn, wat de meeste mensen een spaarrekening noemen (L21 is de betaalrekening, L22 een deposito met vaste looptijd). Looptijd AM is de 'cost of borrowing', gewogen over alle rentevaste perioden; A is het eenvoudige totaal. Het laatste veld N betekent nieuwe contracten. Je mag + in meerdere dimensies tegelijk zetten: dan krijg je alle combinaties die bestaan (L23 heeft geen AM, dus die valt weg). De rentes lopen een maand achter op de inflatie.

   https://data-api.ecb.europa.eu/service/data/MIR/M.NL+U2.B.A2C+L23.AM+A.R.A.2250.EUR.N?lastNObservations=2&format=csvdata&detail=dataonly

   KEY,FREQ,REF_AREA,BS_REP_SECTOR,BS_ITEM,MATURITY_NOT_IRATE,DATA_TYPE_MIR,AMOUNT_CAT,BS_COUNT_SECTOR,CURRENCY_TRANS,IR_BUS_COV,TIME_PERIOD,OBS_VALUE
   MIR.M.NL.B.A2C.A.R.A.2250.EUR.N,M,NL,B,A2C,A,R,A,2250,EUR,N,2026-07,3.87
   MIR.M.NL.B.A2C.A.R.A.2250.EUR.N,M,NL,B,A2C,A,R,A,2250,EUR,N,2026-08,3.94
   MIR.M.NL.B.A2C.AM.R.A.2250.EUR.N,M,NL,B,A2C,AM,R,A,2250,EUR,N,2026-07,3.85
   MIR.M.NL.B.A2C.AM.R.A.2250.EUR.N,M,NL,B,A2C,AM,R,A,2250,EUR,N,2026-08,3.91
   MIR.M.NL.B.L23.A.R.A.2250.EUR.N,M,NL,B,L23,A,R,A,2250,EUR,N,2026-07,1.27
   MIR.M.NL.B.L23.A.R.A.2250.EUR.N,M,NL,B,L23,A,R,A,2250,EUR,N,2026-08,1.29
   …
   MIR.M.U2.B.A2C.AM.R.A.2250.EUR.N,M,U2,B,A2C,AM,R,A,2250,EUR,N,2026-08,3.6
   MIR.M.U2.B.L23.A.R.A.2250.EUR.N,M,U2,B,L23,A,R,A,2250,EUR,N,2026-08,1.28

3. 3

   Zet de CPI van het CBS ernaast

   De Nederlandse inflatie in het nieuws komt meestal van het CBS (CPI), niet van de HICP. Tabel 86141NED (CPI 2025=100), kolom JaarmutatieCPI_5. De sleutel voor alle bestedingen is 'T001112 ' met twee spaties aan het eind; zonder die spaties krijg je een lege lijst en geen foutmelding. In september 2026 was de CPI 3,4% en de HICP 3,0%: de CPI rekent onder meer de kosten van de eigen woning mee. Op de avond van 16 oktober 2026 gaf opendata.cbs.nl een uur lang 'Service Unavailable'; de nieuwe OData 4-dienst datasets.cbs.nl/odata/v1/CBS/86141NED werkte toen wel (velden Measure M000238, Bestedingscategorieen, Perioden).

   https://opendata.cbs.nl/ODataApi/OData/86141NED/TypedDataSet?$filter=Bestedingscategorieen eq 'T001112  ' and Perioden ge '2026MM06'&$select=Perioden,JaarmutatieCPI_5&$format=json

   {
     "odata.metadata":"https://opendata.cbs.nl/ODataApi/OData/86141NED/$metadata#Cbs.OData.WebAPI.TypedDataSet&$select=Perioden,JaarmutatieCPI_5","value":[
       {"Perioden":"2026MM06","JaarmutatieCPI_5":2.9},
       {"Perioden":"2026MM07","JaarmutatieCPI_5":3.2},
       {"Perioden":"2026MM08","JaarmutatieCPI_5":3.3},
       {"Perioden":"2026MM09","JaarmutatieCPI_5":3.4}
     ]
   }

4. 4

   Vergelijk met alle EU-landen via Eurostat

   De ECB heeft alleen de eurolanden; Eurostat heeft alle 27 EU-landen, ook Zweden, Polen en Hongarije. Gebruik tabel prc_hicp_minr (ECOICOP versie 2, dimensie coicop18, unit RCH_A). De bekende tabel prc_hicp_manr stopt bij december 2025 (bijgewerkt 6 februari 2026) en geeft dus geen 2026. Let op: EA is de eurozone in wisselende samenstelling, sinds 2026 met 21 landen (Bulgarije erbij).

   https://ec.europa.eu/eurostat/api/dissemination/statistics/1.0/data/prc_hicp_minr?geo=NL&geo=EA&geo=EU27_2020&unit=RCH_A&coicop18=TOTAL&lastTimePeriod=3&format=JSON

   {"label":"Harmonised index of consumer prices (HICP) - ECOICOP ver.2 - indices and rates of change, monthly data",
    "updated":"2026-10-16T23:00:00+0200",
    "id":["freq","unit","coicop18","geo","time"],"size":[1,1,1,3,3],
    "value":{"0":3,"1":3.2,"2":3.8,"3":2.9,"4":3.2,"5":3.8,"6":3,"7":2.8,"8":3},
    "dimension":{"geo":{"category":{"index":{"EU27_2020":0,"EA":1,"NL":2}}},
                 "time":{"category":{"index":{"2026-07":0,"2026-08":1,"2026-09":2}}}, …}}

5. 5

   Bereken de reële spaarrente en teken het dashboard

   Reële spaarrente = spaarrente min inflatie in dezelfde maand. Koppel op maand (ECB: 2026-08, CBS: 2026MM08). De rentes komen een maand later dan de inflatie, dus de nieuwste maand heeft nog geen rente: laat die leeg en zet dat erbij. Teken per reeks Nederland in oranje en de eurozone gestippeld grijs. Noem onder de grafiek welke maat het is (HICP of CPI) en de datum van ophalen.

Hoe de bronnen samenkomen

• ECB Data PortalCBS StatLinevia maand (ECB 2026-09, CBS 2026MM09)

  De ECB geeft de Europese inflatiemaat (HICP) en de bankrentes, het CBS de Nederlandse CPI. Zet ze per maand naast elkaar en leg uit waarom ze verschillen (onder meer de eigen woning).

• ECB Data PortalEurostatvia landcode (ECB NL en U2, Eurostat NL en EA; Griekenland is EL)

  De HICP bij de ECB komt van Eurostat (DATA_PROVIDER 4D0) en de cijfers zijn gelijk. Eurostat heeft daarnaast de EU-landen buiten de euro, de ECB de rentes die Eurostat niet heeft.

Laat AI het bouwen

Plak deze prompt in Claude, ChatGPT, Cursor of Lovable. Hij noemt de echte endpoints, de koppelsleutels en de valkuilen, zodat de assistent meteen werkende code schrijft. Controleer de uitkomst altijd met de bron zelf.

Bouw een dashboard (één HTML-bestand met JavaScript en Chart.js, of een klein Python-script met Plotly) dat per maand sinds januari 2021 drie dingen laat zien voor Nederland en de eurozone: inflatie, rente op nieuwe hypotheken en rente op spaargeld, plus de reële spaarrente (spaarrente min inflatie).

Data, allemaal zonder sleutel:
1. ECB Data Portal (SDMX, CSV):
   - Inflatie: https://data-api.ecb.europa.eu/service/data/HICP/M.NL+U2.N.000000.4D0.ANR?startPeriod=2021-01&format=csvdata&detail=dataonly
   - Hypotheekrente: https://data-api.ecb.europa.eu/service/data/MIR/M.NL+U2.B.A2C.AM.R.A.2250.EUR.N?startPeriod=2021-01&format=csvdata&detail=dataonly
   - Spaarrente: https://data-api.ecb.europa.eu/service/data/MIR/M.NL+U2.B.L23.A.R.A.2250.EUR.N?startPeriod=2021-01&format=csvdata&detail=dataonly
   Kolommen REF_AREA (NL of U2), TIME_PERIOD (2026-08), OBS_VALUE (procent).
2. CBS, Nederlandse CPI: https://opendata.cbs.nl/ODataApi/OData/86141NED/TypedDataSet?$filter=Bestedingscategorieen eq 'T001112  ' and Perioden ge '2021MM01'&$select=Perioden,JaarmutatieCPI_5&$format=json
3. Eurostat, alle EU-landen voor de nieuwste maand: https://ec.europa.eu/eurostat/api/dissemination/statistics/1.0/data/prc_hicp_minr?unit=RCH_A&coicop18=TOTAL&lastTimePeriod=1&format=JSON

Wat je moet weten:
- Stuur een eigen User-Agent mee (bijvoorbeeld 'mijn-project/1.0 (+jij@voorbeeld.nl)'). robots.txt van data-api.ecb.europa.eu verbiedt de user-agents curl, Wget, python-requests, axios en Go-http-client.
- Gebruik nooit * als jokerteken in een ECB-sleutel: de firewall antwoordt dan met HTTP 400 en een HTML-pagina 'Your access has been blocked'. Laat een dimensie leeg (twee punten) of noem codes met +. Plak ook geen twee volledige sleutels aan elkaar met +: dat gaf dezelfde blokkade.
- Gebruik dataflow HICP met DATA_PROVIDER 4D0. De oude dataflow ICP liep op 16 oktober 2026 maar tot december 2025.
- MIR: A2C = woninghypotheek, L23 = spaargeld met opzegtermijn (spaarrekening), L21 = betaalrekening, L22 = deposito met looptijd. AM = gewogen 'cost of borrowing'. Laatste veld N = nieuwe contracten.
- De rentes lopen een maand achter op de inflatie. Laat de nieuwste maand bij de rente leeg en toon 'nog niet bekend'.
- CBS: sleutels zijn met spaties aangevuld; 'T001112  ' heeft er twee. Zonder spaties krijg je een lege lijst. Perioden zoals '2026MM09' omzetten naar '2026-09'. Rijen met 'JJ' in Perioden zijn jaren: overslaan. Als opendata.cbs.nl 'Service Unavailable' geeft, gebruik dan https://datasets.cbs.nl/odata/v1/CBS/86141NED/Observations met $filter=Measure eq 'M000238' and Bestedingscategorieen eq 'T001112'.
- HICP en CPI verschillen (september 2026: 3,0 tegen 3,4 procent). Zet de naam van de maat bij elke lijn.
- Eurostat: gebruik prc_hicp_minr (dimensie coicop18), niet prc_hicp_manr (stopt bij december 2025). JSON-stat: waarden in één plat object 'value'; positie = index van geo × aantal perioden + index van de periode. Filter op de 27 EU-codes (Griekenland is EL); EA is de eurozone in wisselende samenstelling.
- U2 is de eurozone in wisselende samenstelling: een lange reeks bevat niet steeds dezelfde landen.
- De ECB-voorwaarden vragen bronvermelding en dat je zegt wat je zelf berekende (hier: de reële spaarrente).

Uitkomst: bovenaan drie tegels met de nieuwste waarde voor Nederland en het verschil met de eurozone, met de maand erbij. Daaronder drie lijngrafieken (Nederland oranje, eurozone grijs gestippeld) en een staafgrafiek van de reële spaarrente per maand (negatief = rood). Onderaan een gesorteerde lijst van de EU-landen voor de nieuwste maand met Nederland gemarkeerd. Bron en ophaaldatum onder elke grafiek.

Probeer het zelf

De kern van het project in een klein script. Nodig: Python 3.10+ en requests. Getest op 2026-10-16; hieronder de echte uitvoer van die proefdraai.

# Inflatie, hypotheekrente en spaarrente: Nederland tegen de eurozone, per maand sinds 2021.
# Bronnen: ECB Data Portal (HICP en MIR), CBS StatLine (CPI 86141NED), Eurostat (HICP per EU-land). Geen sleutel nodig.
import csv, io, requests

# Eigen User-Agent is verplicht: robots.txt van de ECB verbiedt de user-agent 'python-requests'.
UA = {"User-Agent": "mijn-project/1.0 (+jij@voorbeeld.nl)"}
ECB = "https://data-api.ecb.europa.eu/service/data"
VANAF = "2021-01"

def ecb(flow, sleutel):
    """Eén ECB-reeks per land als {(land, 'JJJJ-MM'): waarde}. Gebruik + per dimensie, nooit een *."""
    r = requests.get(f"{ECB}/{flow}/{sleutel}", headers=UA, timeout=60,
                     params={"startPeriod": VANAF, "format": "csvdata", "detail": "dataonly"})
    r.raise_for_status()
    return {(x["REF_AREA"], x["TIME_PERIOD"]): float(x["OBS_VALUE"]) for x in csv.DictReader(io.StringIO(r.text))}

hicp = ecb("HICP", "M.NL+U2.N.000000.4D0.ANR")            # inflatie, % t.o.v. dezelfde maand een jaar eerder
hypo = ecb("MIR", "M.NL+U2.B.A2C.AM.R.A.2250.EUR.N")       # rente nieuwe woninghypotheken, % per jaar
spaar = ecb("MIR", "M.NL+U2.B.L23.A.R.A.2250.EUR.N")       # rente op direct opvraagbaar sparen (met opzegtermijn)

# CBS: de nationale CPI. Sleutel 'T001112  ' (alle bestedingen) heeft twee spaties aan het eind.
cbs = requests.get("https://opendata.cbs.nl/ODataApi/OData/86141NED/TypedDataSet", headers=UA, timeout=60, params={
    "$filter": f"Bestedingscategorieen eq 'T001112  ' and Perioden ge '{VANAF[:4]}MM01'",
    "$select": "Perioden,JaarmutatieCPI_5", "$format": "json"}).json()["value"]
cpi = {r["Perioden"][:4] + "-" + r["Perioden"][6:]: r["JaarmutatieCPI_5"] for r in cbs if "MM" in r["Perioden"]}

maanden = sorted({m for (_, m) in hicp})
laatste = maanden[-1]
print(f"Nieuwste maand inflatie: {laatste}; nieuwste maand rentes: {max(m for (_, m) in hypo)}\n")
def f(x, d=1):   # getal of streepje als de maand (nog) ontbreekt
    return f"{x:.{d}f}" if x is not None else "-"

print("maand    inflatie NL (HICP/CPI)  eurozone  hypotheek NL/EZ  sparen NL  sparen min inflatie")
for m in maanden[-6:]:
    h, s = hicp[("NL", m)], spaar.get(("NL", m))
    print(f"{m}  {f(h):>5} / {f(cpi.get(m)):<5}         {f(hicp[('U2', m)]):>4}     "
          f"{f(hypo.get(('NL', m)), 2):>4} / {f(hypo.get(('U2', m)), 2):<4}      {f(s, 2):>4}       {f(s - h if s else None, 2):>5}")

piek = max(maanden, key=lambda m: hicp[("NL", m)])
print(f"\nHoogste inflatie NL sinds {VANAF}: {hicp[('NL', piek)]}% in {piek} (eurozone {hicp[('U2', piek)]}%)")
laagste_hypo = min((m for (l, m) in hypo if l == "NL"), key=lambda m: hypo[("NL", m)])
print(f"Laagste hypotheekrente NL: {hypo[('NL', laagste_hypo)]}% in {laagste_hypo}")
negatief = sum(1 for m in maanden if ("NL", m) in spaar and spaar[("NL", m)] < hicp[("NL", m)])
print(f"Maanden waarin de spaarrente in NL onder de inflatie lag: {negatief} van {sum(1 for m in maanden if ('NL', m) in spaar)}")

# Eurostat: waar staat Nederland tussen de EU-landen in de nieuwste maand? Tabel prc_hicp_minr (sinds 2026, ECOICOP 2).
EU27 = "BE BG CZ DK DE EE IE EL ES FR HR IT CY LV LT LU HU MT NL AT PL PT RO SI SK FI SE".split()
j = requests.get("https://ec.europa.eu/eurostat/api/dissemination/statistics/1.0/data/prc_hicp_minr", headers=UA, timeout=60,
                 params={"unit": "RCH_A", "coicop18": "TOTAL", "lastTimePeriod": 1, "format": "JSON", "geo": EU27}).json()
geo = j["dimension"]["geo"]["category"]["index"]
periode = list(j["dimension"]["time"]["category"]["index"])[0]
landen = sorted(((j["value"][str(i)], g) for g, i in geo.items() if str(i) in j["value"]), reverse=True)
plek = [g for _, g in landen].index("NL") + 1
print(f"\nEurostat {periode}: Nederland {j['value'][str(geo['NL'])]}%, plek {plek} van {len(landen)} EU-landen (1 = hoogste inflatie)")
print("Hoogst:", ", ".join(f"{g} {v}%" for v, g in landen[:3]), "| laagst:", ", ".join(f"{g} {v}%" for v, g in landen[-3:]))

Nieuwste maand inflatie: 2026-09; nieuwste maand rentes: 2026-08

maand    inflatie NL (HICP/CPI)  eurozone  hypotheek NL/EZ  sparen NL  sparen min inflatie
2026-04    2.5 / 2.8            3.0     3.63 / 3.44      1.27       -1.23
2026-05    3.4 / 3.5            3.2     3.66 / 3.48      1.27       -2.13
2026-06    2.5 / 2.9            2.8     3.71 / 3.51      1.27       -1.23
2026-07    3.0 / 3.2            2.9     3.85 / 3.54      1.27       -1.73
2026-08    2.8 / 3.3            3.2     3.91 / 3.60      1.29       -1.51
2026-09    3.0 / 3.4            3.8        - / -            -           -

Hoogste inflatie NL sinds 2021-01: 17.1% in 2022-09 (eurozone 9.9%)
Laagste hypotheekrente NL: 1.65% in 2021-09
Maanden waarin de spaarrente in NL onder de inflatie lag: 64 van 68

Eurostat 2026-09: Nederland 3.0%, plek 20 van 27 EU-landen (1 = hoogste inflatie)
Hoogst: RO 6.5%, LT 6.1%, BG 5.6% | laagst: HU 2.1%, DK 2.1%, SE 1.0%

Waar het misgaat

• Een * in een ECB-sleutel (bijvoorbeeld M.*.N.000000.4D0.ANR) gaf HTTP 400 met een HTML-pagina 'Your access has been blocked due to security concerns'. Dat gebeurde ook bij twee volledige sleutels met + aan elkaar geplakt. Gebruik + binnen één dimensie of laat de dimensie leeg.
• robots.txt van data-api.ecb.europa.eu sluit de standaard-user-agents van curl, Wget, python-requests, axios, Java en Go uit. Technisch werkt een aanroep vaak toch, maar zet altijd een eigen, herkenbare User-Agent (curl -A, headers in requests).
• Oude tabellen stoppen stil: de ECB-dataflow ICP en de Eurostat-tabel prc_hicp_manr lopen tot december 2025. Wie een tutorial van vóór 2026 volgt, ziet geen nieuwe maanden en geen foutmelding. Gebruik HICP (ECB) en prc_hicp_minr (Eurostat).
• HICP is niet de CPI. In september 2026 gaf de HICP voor Nederland 3,0% en de CPI van het CBS 3,4%. Noem altijd welke maat je toont; nieuwsberichten gebruiken meestal de CPI.
• CBS-sleutels met spaties: 'T001112 ' (twee spaties) geeft data, 'T001112' een lege lijst zonder foutmelding.
• De spaarrente in MIR is een gemiddelde over alle Nederlandse banken (L23, spaargeld met opzegtermijn). Je eigen bank kan flink afwijken. De hypotheekrente AM is gewogen over alle rentevaste perioden: een tienjaarsrente bij één bank is iets anders.
• De eurozone (U2 bij de ECB, EA bij Eurostat) verandert van samenstelling; in 2026 kwam Bulgarije erbij. Een vergelijking over twintig jaar is dus niet steeds dezelfde groep landen.

Verder bouwen

• Voeg de rente van de ECB zelf toe (dataflow FM, depositorente DFR, een dagreeks) en laat zien hoe snel banken een renteverlaging doorgeven aan hypotheken en spaarders.
• Splits de inflatie naar productgroep met de CBS-tabel (Bestedingscategorieen, bijvoorbeeld energie, voeding, huur) en zoek uit wat de pieken van 2022 en de dip van oktober 2023 veroorzaakte.
• Zet de hypotheekrente naast de huizenprijsindex van Eurostat (prc_hpi_q) of de CBS-prijsindex van bestaande koopwoningen en kijk of een rentedaling later in de prijzen terugkomt.
• Maak er een maandelijkse melding van: draai het script na de publicatie van de CBS-inflatie (begin van de maand) en stuur een bericht als de reële spaarrente van teken wisselt.

Meer met deze data

De bronnen3

ECB Data Portal

Europese Centrale Bank (met cijfers van De Nederlandsche Bank en Eurostat)Europa, land (eurolanden en eurozone), per maand of per dag

Het dataportaal van de Europese Centrale Bank, met ruim honderd dataflows: ECB-rentes, wisselkoersen, inflatie (HICP), hypotheek- en spaarrentes van banken, bankbalansen, geldhoeveelheid en betalingen. Voor Nederland vind je er cijfers die De Nederlandsche Bank aan de ECB levert, steeds naast de andere eurolanden. Alles via een open SDMX-API, zonder sleutel. In september 2026 was de inflatie in Nederland 3,0 procent, in de eurozone 3,8 procent.

OpenAPIDownloadFinancieelEconomie

Achter op schema

bijgewerkt in september 2026

CBS StatLine

CBSNederland, land tot buurt

De statistiekendatabank van het CBS: bijna 6.000 tabellen over bevolking, economie, werk, wonen, energie, zorg en meer, de meeste met lange reeksen per jaar, kwartaal of maand.

OpenAPIDownloadBevolkingEconomieWerkEnergie

Actueel

bijgewerkt 13 uur geleden

EurostatUitgewerkt

Europese CommissieEuropa, regio (NUTS 3)

Duizenden tabellen waarin Nederland naast de andere EU-landen staat: prijzen, werk, bevolking, gezondheid, energie. Vaak tot op het niveau van de COROP-regio.

OpenAPIDownloadEconomieBevolkingWonen en ruimte

Actueel

bijgewerkt 15 dagen geleden

Meer om te bouwen

• Aanbestedingsradar: wie krijgt de overheidsopdrachten?Dashboard
• Gemeentebegroting-verkenner: waar geeft mijn gemeente geld aan uit?Tool
• Hoe snel rijdt jouw gemeente elektrisch?Analyse
• Nederland naast Europa: een vergelijker voor elke indicatorTool
• Rijksbegroting-tracker: begroot tegen uitgegevenDashboard
• Woningmarktdashboard voor je gemeenteDashboard