Hoe snel rijdt jouw gemeente elektrisch?

Zo zou je kunnen starten5 stappen

1. 1

   Tel de auto's per brandstof

   De RDW-tabel Brandstoffen_op_PC4 (8wbe-pu7d) telt alle voertuigen per viercijferige postcode, voertuigsoort en brandstof, en wordt dagelijks bijgewerkt. Brandstof is een code: B benzine, D diesel, E volledig elektrisch, BE benzine plus elektrisch (hybride, ook plug-in), BG benzine plus lpg. SoQL rekent op de server: $select met sum(aantal), $where en $group. Getallen komen als tekst terug.

   https://opendata.rdw.nl/resource/8wbe-pu7d.json?$select=brandstof,sum(aantal)&$where=voertuigsoort='Personenauto'&$group=brandstof&$order=sum(aantal) DESC&$limit=6

   [{"brandstof":"B","sum_aantal":"6622562"}
   ,{"brandstof":"BE","sum_aantal":"1514464"}
   ,{"brandstof":"E","sum_aantal":"798322"}
   ,{"brandstof":"D","sum_aantal":"538176"}
   ,{"brandstof":"BG","sum_aantal":"87805"}
   ,{"brandstof":"DE","sum_aantal":"1935"}]

2. 2

   Herken lease- en bedrijfsadressen

   De postcode is het adres van de houder. Lease- en verhuurbedrijven hebben tienduizenden auto's op één adres, en juist veel elektrische. Postcode 1114 alleen al heeft 59.943 elektrische personenauto's. Haal die postcodes eruit (in het script: meer dan 20.000 personenauto's) en laat bij elke gemeente de grootste postcodes zien, want ook kleinere bedrijfsadressen trekken het beeld scheef.

   https://opendata.rdw.nl/resource/8wbe-pu7d.json?$select=postcode,sum(aantal)&$where=voertuigsoort='Personenauto' AND brandstof='E'&$group=postcode&$order=sum(aantal) DESC&$limit=8

   [{"postcode":"1114","sum_aantal":"59943"}
   ,{"postcode":"1327","sum_aantal":"40567"}
   ,{"postcode":"3991","sum_aantal":"36443"}
   ,{"postcode":"4817","sum_aantal":"36071"}
   ,{"postcode":"3824","sum_aantal":"33172"}
   ,{"postcode":"5048","sum_aantal":"9893"}
   ,{"postcode":"9723","sum_aantal":"7854"}
   ,{"postcode":"2011","sum_aantal":"4222"}]

3. 3

   Koppel postcodes aan gemeenten

   De RDW kent geen gemeente. CBS-tabel 85236NED (motorvoertuigen per postcode, 2019 tot en met 2023) heeft per postcode een kolom Gemeentecode_22. Dat is de indeling van 2023, met spaties aangevuld (' 363'): eerst trimmen, dan aanvullen met nullen tot 0363. 4.678 postcodes, waarvan 89 zonder gemeente. Gemeenten die na 2023 zijn samengevoegd, moet je zelf samenvoegen.

   https://opendata.cbs.nl/ODataApi/OData/85236NED/TypedDataSet?$format=json&$filter=Perioden eq '2023JJ00' and startswith(RegioS,'PC')&$select=RegioS,Personenauto_2,Gemeentecode_22

   {
     "odata.metadata":"https://opendata.cbs.nl/ODataApi/OData/85236NED/$metadata#Cbs.OData.WebAPI.TypedDataSet&$select=RegioS,Personenauto_2,Gemeentecode_22","value":[
       {
         "RegioS":"PC1000","Personenauto_2":137,"Gemeentecode_22":"   363"
       },{
         "RegioS":"PC1001","Personenauto_2":71,"Gemeentecode_22":"   363"
       }, …

4. 4

   Zet het in de landelijke trend

   De RDW-tabel is een momentopname zonder geschiedenis. Voor 'hoe snel' gebruik je de CBS-reeks 85237NED: actieve personenauto's op 1 januari, 2019 tot en met 2026, met Bouwjaar 'T001378' (alle bouwjaren). Let op de definitie: bij het CBS telt 'Elektriciteit' ook hybrides mee (21,5% in 2026), bij de RDW is E alleen volledig elektrisch (8,3%). Vergelijk die twee getallen niet met elkaar.

   https://opendata.cbs.nl/ODataApi/OData/85237NED/TypedDataSet?$format=json&$filter=Bouwjaar eq 'T001378'&$select=Perioden,Totaal_14,Elektriciteit_18

   {
     "odata.metadata":"https://opendata.cbs.nl/ODataApi/OData/85237NED/$metadata#Cbs.OData.WebAPI.TypedDataSet&$select=Perioden,Totaal_14,Elektriciteit_18","value":[
       {
         "Perioden":"2019JJ00","Totaal_14":8442982,"Elektriciteit_18":314311
       },{
       …
       },{
         "Perioden":"2026JJ00","Totaal_14":9415540,"Elektriciteit_18":2023337
       }
     ]
   }

5. 5

   Bouw je eigen reeks per gemeente

   Per gemeente bestaat er geen open reeks van elektrische auto's. Die maak je zelf: draai het script elke eerste van de maand (cron of GitHub Actions) en bewaar per gemeente het aantal E en het totaal met de datum. Na een jaar heb je twaalf punten en zie je welke gemeenten het snelst groeien. Bewaar ook de ruwe postcodetelling, zodat je de lease-drempel later kunt aanpassen.

Hoe de bronnen samenkomen

• RDW gekentekende voertuigenCBS StatLinevia postcode (RDW '3511') = RegioS 'PC3511' in CBS 85236NED, met Gemeentecode_22

  De RDW telt per postcode, het CBS geeft bij elke postcode de gemeente (indeling 2023). Zo tel je de RDW-cijfers op per gemeente.

• RDW gekentekende voertuigenNDW actuele verkeersgegevensvia gemeente (laadlocaties per gemeente via de buurtgrenzen)

  Zet het aantal elektrische auto's per gemeente naast het aantal publieke laadpunten uit het NDW-bestand (zie het project laadpalen-per-buurt).

Laat AI het bouwen

Plak deze prompt in Claude, ChatGPT, Cursor of Lovable. Hij noemt de echte endpoints, de koppelsleutels en de valkuilen, zodat de assistent meteen werkende code schrijft. Controleer de uitkomst altijd met de bron zelf.

Bouw een kleine webpagina (Next.js, of één HTML-bestand met een Node 20-script dat de data klaarzet) die per gemeente laat zien welk deel van de personenauto's volledig elektrisch is en waar de gemeente staat.

Data, open en zonder sleutel:
- RDW Brandstoffen_op_PC4 (Socrata SoQL, dagelijks): https://opendata.rdw.nl/resource/8wbe-pu7d.json?$select=postcode,brandstof,sum(aantal) AS n&$where=voertuigsoort='Personenauto'&$group=postcode,brandstof&$limit=50000 (18.164 rijen, ~0,9 MB)
- Postcode naar gemeente (CBS 85236NED, OData v3): https://opendata.cbs.nl/ODataApi/OData/85236NED/TypedDataSet?$format=json&$filter=Perioden eq '2023JJ00' and startswith(RegioS,'PC')&$select=RegioS,Gemeentecode_22
- Gemeentenamen: https://opendata.cbs.nl/ODataApi/OData/85236NED/RegioS?$format=json&$filter=startswith(Key,'GM')
- Landelijke reeks (CBS 85237NED): https://opendata.cbs.nl/ODataApi/OData/85237NED/TypedDataSet?$format=json&$filter=Bouwjaar eq 'T001378'&$select=Perioden,Totaal_14,Elektriciteit_18

Wat je moet weten:
- RDW-brandstofcodes: B benzine, D diesel, E volledig elektrisch, BE benzine-hybride, DE diesel-hybride, BG benzine plus lpg. Getallen komen als tekst: omzetten.
- De postcode is het adres van de houder, ook van lease- en verhuurbedrijven (1114: 59.943 elektrische auto's). Sluit postcodes met meer dan 20.000 personenauto's uit en toon per gemeente de drie postcodes met de meeste elektrische auto's, zodat lezers bedrijfsadressen zelf zien.
- CBS Gemeentecode_22 is met spaties aangevuld ('   344'): trimmen en met nullen aanvullen tot vier cijfers. Het is de indeling van 2023.
- CBS 'Elektriciteit' telt hybrides mee; RDW 'E' niet. Laat ze nooit als hetzelfde getal zien.
- CBS geeft soms 500 of 503: opnieuw proberen met oplopende wachttijd. Bij Socrata: $limit hoog zetten, standaard is 1.000 rijen.
- Bewaar elke maand een momentopname (datum, gemeente, E, totaal) in een JSON- of SQLite-bestand; zo ontstaat een reeks per gemeente.

Uitkomst: een keuzemenu met alle gemeenten; daaronder een groot percentage (volledig elektrisch), 'plek X van 342', een staafje met het landelijk gemiddelde ernaast, de drie grootste postcodes met hun aandeel, en een lijngrafiek van de landelijke reeks 2019 tot 2026 (met de uitleg dat hybrides meetellen). Een tabel met alle gemeenten, sorteerbaar. Onderaan de peildata: RDW (datum van ophalen), CBS 1 januari 2026, postcode-indeling 2023.

Probeer het zelf

De kern van het project in een klein script. Nodig: Node 20+ (fetch ingebouwd), geen pakketten. Getest op 2026-10-16; hieronder de echte uitvoer van die proefdraai.

// Hoe elektrisch rijdt jouw gemeente? RDW (auto's per postcode en brandstof, dagelijks) + CBS (postcode -> gemeente,
// landelijke reeks 2019-2026). Node 20+, geen pakketten nodig.
const UA = { "User-Agent": "mijn-ev-monitor/1.0 (+jij@voorbeeld.nl)" };
const GM = "0344";          // Utrecht; jouw gemeentecode
const LEASE = 20000;        // postcodes met meer personenauto's dan dit zijn adressen van lease- en verhuurbedrijven
async function json(url, pogingen = 4) {     // CBS geeft soms een 500 of 503: even wachten en opnieuw
  for (let i = 1; ; i++) { const r = await fetch(url, { headers: UA }); if (r.ok) return r.json();
    if (i >= pogingen) throw new Error(`${r.status} ${url}`); await new Promise((ok) => setTimeout(ok, 10000 * i)); } }
const CBS = "https://opendata.cbs.nl/ODataApi/OData";

// 1. Landelijke reeks: actieve personenauto's op 1 januari (CBS 85237NED). Let op: 'Elektriciteit' telt hybrides mee.
const reeks = (await json(`${CBS}/85237NED/TypedDataSet?$format=json&$filter=Bouwjaar eq 'T001378'&$select=Perioden,Totaal_14,Elektriciteit_18`)).value;
console.log("Nederland, 1 januari, personenauto's met elektriciteit als (hoofd)brandstof, incl. hybrides (CBS):");
console.log("  " + reeks.map((r) => `${r.Perioden.slice(0, 4)} ${(100 * r.Elektriciteit_18 / r.Totaal_14).toFixed(1)}%`).join(", "));

// 2. Postcode -> gemeente (CBS 85236NED, indeling 2023; de code is met spaties aangevuld: '   344')
const pc = (await json(`${CBS}/85236NED/TypedDataSet?$format=json&$filter=Perioden eq '2023JJ00' and startswith(RegioS,'PC')&$select=RegioS,Gemeentecode_22`)).value;
const gemeenteVan = Object.fromEntries(pc.filter((r) => r.Gemeentecode_22?.trim()).map((r) => [r.RegioS.slice(2), r.Gemeentecode_22.trim().padStart(4, "0")]));
const namen = Object.fromEntries((await json(`${CBS}/85236NED/RegioS?$format=json&$filter=startswith(Key,'GM')`)).value.map((r) => [r.Key.slice(2), r.Title]));

// 3. Personenauto's per postcode en brandstof (RDW Brandstoffen_op_PC4). E = volledig elektrisch, BE = benzine-hybride.
const rdw = await json("https://opendata.rdw.nl/resource/8wbe-pu7d.json?$select=postcode,brandstof,sum(aantal) AS n&$where=voertuigsoort='Personenauto'&$group=postcode,brandstof&$limit=50000");
const perPc = {}; for (const r of rdw) { const p = (perPc[r.postcode] ??= { tot: 0, E: 0 }); p.tot += +r.n; if (r.brandstof === "E") p.E += +r.n; }
const lease = Object.entries(perPc).filter(([, p]) => p.tot > LEASE);
const land = Object.values(perPc).reduce((s, p) => ({ tot: s.tot + p.tot, E: s.E + p.E }), { tot: 0, E: 0 });
const zonder = lease.reduce((s, [, p]) => ({ tot: s.tot - p.tot, E: s.E - p.E }), land);
console.log(`\nRDW nu: ${land.E} van ${land.tot} personenauto's volledig elektrisch (${(100 * land.E / land.tot).toFixed(1)}%).`);
console.log(`  ${lease.length} postcodes met meer dan ${LEASE} auto's (vermoedelijk lease en verhuur: ${lease.map(([k]) => k).join(", ")}) hebben ${lease.reduce((s, [, p]) => s + p.E, 0)} elektrische auto's;`);
console.log(`  zonder die postcodes: ${(100 * zonder.E / zonder.tot).toFixed(1)}%`);

// 4. Per gemeente optellen (zonder de lease-postcodes) en rangschikken
const perGm = {};
for (const [p, v] of Object.entries(perPc)) { const g = gemeenteVan[p]; if (!g || v.tot > LEASE) continue;
  const t = (perGm[g] ??= { tot: 0, E: 0, pcs: 0 }); t.tot += v.tot; t.E += v.E; t.pcs++; }
const rang = Object.entries(perGm).map(([g, t]) => ({ g, naam: namen[g] ?? g, ...t, aandeel: t.E / t.tot })).sort((a, b) => b.aandeel - a.aandeel);
const hier = rang.findIndex((r) => r.g === GM), r = rang[hier];
console.log(`\n${r.naam} (GM${GM}): ${r.E} van ${r.tot} personenauto's elektrisch = ${(100 * r.aandeel).toFixed(1)}%, plek ${hier + 1} van ${rang.length} gemeenten (${r.pcs} postcodes)`);
const eigen = Object.entries(perPc).filter(([p]) => gemeenteVan[p] === GM).sort((a, b) => b[1].E - a[1].E).slice(0, 3);
console.log("  meeste elektrische auto's:", eigen.map(([p, v]) => `${p}: ${v.E} van ${v.tot} (${(100 * v.E / v.tot).toFixed(0)}%)`).join(", "));
console.log("Hoogste aandeel:", rang.slice(0, 5).map((x) => `${x.naam} ${(100 * x.aandeel).toFixed(1)}%`).join(", "));
console.log("Laagste aandeel:", rang.slice(-5).map((x) => `${x.naam} ${(100 * x.aandeel).toFixed(1)}%`).join(", "));
const top = Object.entries(perPc).filter(([p]) => gemeenteVan[p] === rang[0].g).sort((a, b) => b[1].E - a[1].E)[0];
console.log(`Controleer de koploper: in ${rang[0].naam} heeft postcode ${top[0]} er ${top[1].E} van ${top[1].tot} (bedrijfsadres?)`);

Nederland, 1 januari, personenauto's met elektriciteit als (hoofd)brandstof, incl. hybrides (CBS):
  2019 3.7%, 2020 4.7%, 2021 6.1%, 2022 8.2%, 2023 10.7%, 2024 13.8%, 2025 17.5%, 2026 21.5%

RDW nu: 798322 van 9564492 personenauto's volledig elektrisch (8.3%).
  7 postcodes met meer dan 20000 auto's (vermoedelijk lease en verhuur: 1114, 1327, 3824, 3991, 4817, 5048, 9723) hebben 223943 elektrische auto's;
  zonder die postcodes: 6.3%

Utrecht (gemeente) (GM0344): 12581 van 129100 personenauto's elektrisch = 9.7%, plek 12 van 342 gemeenten (47 postcodes)
  meeste elektrische auto's: 3521: 1854 van 4001 (46%), 3511: 1817 van 3794 (48%), 3544: 805 van 8957 (9%)
Hoogste aandeel: Wierden 21.2%, Tynaarlo 14.2%, Amstelveen 11.0%, Smallingerland 10.9%, Haarlemmermeer 10.9%
Laagste aandeel: Noardeast-Fryslân 2.8%, Westerwolde 2.8%, Ameland 2.5%, Vlieland 2.4%, Terschelling 1.9%
Controleer de koploper: in Wierden heeft postcode 7468 er 4104 van 11505 (bedrijfsadres?)

Waar het misgaat

• Lease op één adres. Zeven postcodes hebben samen 223.943 elektrische personenauto's, 28% van alle elektrische auto's in Nederland. Gemeenten als Ouder-Amstel (1114), Almere (1327), Houten (3991), Breda (4817) en Amersfoort (3824) lijken zonder correctie veel elektrischer dan ze zijn.
• Ook kleinere bedrijfsadressen tellen. Wierden staat bovenaan door postcode 7468 (4.104 elektrische auto's op 11.505). De drempel van 20.000 vangt alleen de grootste. Laat altijd zien welke postcodes het getal maken.
• Twee definities van elektrisch. CBS 85237NED rekent hybrides tot 'Elektriciteit' (2.023.337 auto's op 1 januari 2026), de RDW-code E is alleen volledig elektrisch (798.322 in oktober 2026). Noem altijd welke je bedoelt.
• Spaties in CBS-codes. Gemeentecode_22 is ' 344' en de gemeentenamen hebben 'GM0344'. Zonder trimmen en aanvullen koppelt er niets, zonder foutmelding.
• Geen geschiedenis bij de RDW. Brandstoffen_op_PC4 toont alleen vandaag. Wie 'hoe snel' per gemeente wil laten zien, moet zelf maandelijks opslaan. Verzin geen reeks door oude jaren terug te rekenen.
• Socrata kan niet joinen. De kentekentabel (met datum eerste toelating) en de brandstoftabel (met E) zijn apart; een SoQL-JOIN geeft 'joins are not supported'. Elektrische auto's per bouwjaar haal je dus niet met één aanroep uit de RDW.

Verder bouwen

• Maandelijkse momentopname per gemeente (GitHub Actions met een cron), zodat je na een jaar per gemeente de groei in procentpunten kunt laten zien.
• Een kaart: kleur de gemeenten (PDOK-grenzen) naar aandeel elektrisch en zet er het aantal publieke laadpunten per elektrische auto naast (NDW).
• Inkomen erbij: zet het aandeel elektrisch per gemeente naast het gemiddelde inkomen uit de CBS-kerncijfers en kijk hoe sterk de samenhang is.
• Per postcode in je eigen stad: dezelfde telling op postcodeniveau, op een kaart met de PDOK-postcodevlakken (CBS postcode4), met bedrijfsadressen grijs.

Meer met deze data

De bronnen2

RDW gekentekende voertuigen

RDWNederland, kenteken

Gegevens van alle Nederlandse kentekens: merk, type, brandstof, gewicht en de vervaldatum van de APK. Zonder persoonsgegevens.

OpenAPIDownloadVerkeer en vervoer

Actueel

bijgewerkt 9 uur geleden

CBS StatLine

CBSNederland, land tot buurt

De statistiekendatabank van het CBS: bijna 6.000 tabellen over bevolking, economie, werk, wonen, energie, zorg en meer, de meeste met lange reeksen per jaar, kwartaal of maand.

OpenAPIDownloadBevolkingEconomieWerkEnergie

Actueel

bijgewerkt 13 uur geleden

Meer om te bouwen

• Aardbevingentracker: elke beving op de kaart, met gemeente en woningenKaart
• Dashboard met files, snelheden en wegwerkzaamhedenDashboard
• Dashboard met treinvertragingen en storingenDashboard
• Laadpunten per buurt en per elektrische autoKaart
• Live kaart van bussen, trams en metro'sKaart
• Monitor voor inflatie, hypotheekrente en spaarrenteDashboard