Nederland naast Europa: een vergelijker voor elke indicator

Zo zou je kunnen starten6 stappen

1. 1

   Eurostat: werkloosheid in JSON-stat

   Eurostat gebruikt tweeletterige codes, met twee uitzonderingen: Griekenland is EL (niet GR) en het EU-gemiddelde heet EU27_2020. Alle waarden staan in één plat object 'value'; de positie volgt uit de volgorde in 'id' en de groottes in 'size'. Ontbrekende cellen staan er niet in. Vraag elke dimensie expliciet (age, sex, unit), anders krijg je alle combinaties door elkaar. Zonder geo= komen ook groepen (EA20, EA21) en landen buiten de EU (IS, NO, CH, TR) mee: filter zelf op de 27.

   https://ec.europa.eu/eurostat/api/dissemination/statistics/1.0/data/une_rt_a?age=Y15-74&sex=T&unit=PC_ACT&geo=NL&geo=EL&geo=EU27_2020&lastTimePeriod=1&format=JSON

   {"label":"Unemployment by sex and age - annual data","updated":"2026-09-10T23:00:00+0200",
    "id":["freq","age","unit","sex","geo","time"],"size":[1,1,1,1,3,1],
    "value":{"0":6,"1":8.9,"2":3.9},
    "dimension":{"geo":{"category":{"index":{"EU27_2020":0,"EL":1,"NL":2}}},"time":{"category":{"index":{"2025":0}}}, …}}

2. 2

   OESO: gewerkte uren via SDMX

   De OESO gebruikt drieletterige codes (NLD, DEU, GRC). De sleutel heeft 13 plekken, gescheiden door punten; leeg = alles. Zet op plek 9 (WORKER_STATUS) _T, anders krijg je ook de uren van alleen werknemers erbij (voor Nederland ruim 80 uur per jaar verschil). Alle 27 EU-landen zitten in deze tabel, ook landen die geen OESO-lid zijn (Bulgarije, Kroatië, Cyprus, Malta, Roemenië). Let op in Node: fetch stuurt 'Accept-Language: *' en dan antwoordt de API met HTTP 500. Zet 'Accept-Language: en'. curl heeft dat probleem niet. Rijen komen ongesorteerd.

   https://sdmx.oecd.org/public/rest/data/OECD.ELS.SAE,DSD_HW@DF_AVG_ANN_HRS_WKD,1.0/NLD+DEU+BEL+GRC........_T....?startPeriod=2025&format=csvfile

   DATAFLOW,REF_AREA,MEASURE,UNIT_MEASURE,SEX,AGE,LABOUR_FORCE_STATUS,WORK_PERIOD,HOURS_TYPE,WORKER_STATUS,WORK_TIME_ARNGMNT,AGGREGATION_OPERATION,HOUR_BANDS,JOB_COVERAGE,TIME_PERIOD,OBS_VALUE,OBS_STATUS,UNIT_MULT,DECIMALS
   OECD.ELS.SAE:DSD_HW@DF_AVG_ANN_HRS_WKD(1.0),BEL,HW,H_Y_PS,_Z,_Z,EMP,A,ACTUAL,_T,_Z,MEAN,_Z,_T,2025,1586,A,,0
   OECD.ELS.SAE:DSD_HW@DF_AVG_ANN_HRS_WKD(1.0),DEU,HW,H_Y_PS,_Z,_Z,EMP,A,ACTUAL,_T,_Z,MEAN,_Z,_T,2025,1332.2,A,,0
   OECD.ELS.SAE:DSD_HW@DF_AVG_ANN_HRS_WKD(1.0),GRC,HW,H_Y_PS,_Z,_Z,EMP,A,ACTUAL,_T,_Z,MEAN,_Z,_T,2025,1874.319,A,,0
   OECD.ELS.SAE:DSD_HW@DF_AVG_ANN_HRS_WKD(1.0),NLD,HW,H_Y_PS,_Z,_Z,EMP,A,ACTUAL,_T,_Z,MEAN,_Z,_T,2025,1436.037,A,,0

3. 3

   Wereldbank: levensverwachting, met lege jaren

   Landen achter elkaar met een puntkomma, altijd met format=json en date=. Het antwoord is een lijst van twee delen: eerst paginering (total, lastupdated), dan de rijen. Het nieuwste jaar bestaat vaak al, maar met value null: 2025 had op 16 oktober 2026 nog geen levensverwachting. Kies per indicator het laatste jaar waarin Nederland én minstens 24 EU-landen een waarde hebben. Landcode staat in countryiso3code (GRC voor Griekenland); het EU-gemiddelde heet EUU.

   https://api.worldbank.org/v2/country/NLD;DEU;GRC/indicator/SP.DYN.LE00.IN?format=json&date=2024:2025

   [{"page":1,"pages":1,"per_page":50,"total":6,"sourceid":"2","lastupdated":"2026-10-08"},
    [{"indicator":{"id":"SP.DYN.LE00.IN","value":"Life expectancy at birth, total (years)"},"country":{"id":"DE","value":"Germany"},"countryiso3code":"DEU","date":"2025","value":null,…},
     {…,"countryiso3code":"DEU","date":"2024","value":80.7926829268293,…},
     {…,"countryiso3code":"GRC","date":"2025","value":null,…},
     {…,"countryiso3code":"GRC","date":"2024","value":81.8390243902439,…},
     {…,"countryiso3code":"NLD","date":"2025","value":null,…},
     {…,"countryiso3code":"NLD","date":"2024","value":81.9658536585366,…}]]

4. 4

   Our World in Data: CO2 per inwoner als CSV

   Elke grafiek van OWID is ook een CSV: zet .csv achter de naam. Landen scheid je met ~ (drieletterige codes), het EU-gemiddelde heet OWID_EU27. useColumnShortNames=true geeft korte kolomnamen. De CSV is gesorteerd op landnaam, niet op code. Eenheid, bron en volgende update staan in .metadata.json (voor deze grafiek: Global Carbon Budget 2025, lastUpdated 2025-11-13, nextUpdate 2026-11-13, 'with major processing by Our World in Data').

   https://ourworldindata.org/grapher/co-emissions-per-capita.csv?v=1&csvType=filtered&useColumnShortNames=true&country=NLD~DEU~GRC~OWID_EU27&time=2024

   entity,code,year,emissions_total_per_capita
   European Union (27),OWID_EU27,2024,5.388372
   Germany,DEU,2024,6.7688236
   Greece,GRC,2024,5.310692
   Netherlands,NLD,2024,6.29691

5. 5

   Zoek nieuwe indicatoren in de catalogi

   Elke bron heeft een lijst om in te zoeken. Wereldbank: World Development Indicators (bron 2) met 1.498 indicatoren, met naam en uitleg (sourceNote). Eurostat: de inhoudsopgave (catalogue/toc/txt, 2 MB). OESO: dataflow/all (1.550 tabellen, 10 MB). OWID: de sitemap met grafieknamen. Bewaar per indicator de bron, de code, de vaste filters en de eenheid in één configuratiebestand: dan kost een nieuwe indicator één regel.

   https://api.worldbank.org/v2/source/2/indicator?format=json&per_page=2

   [{"page":1,"pages":749,"per_page":"2","total":1498},
    [{"id":"AG.CON.FERT.PT.ZS","name":"Fertilizer consumption (% of fertilizer production)","unit":"","source":{"id":"2","value":"World Development Indicators"},
      "sourceNote":"Fertilizer consumption measures the quantity of plant nutrients …"}, …]]

6. 6

   Zet alles om naar één vorm en teken

   Maak per bron een kleine functie die rijen teruggeeft als { land, jaar, waarde } met één soort landcode (bijvoorbeeld de Eurostat-code, met EL voor Griekenland). Sorteer, zoek Nederland, bereken de plek en de mediaan. Toon het jaar bij elke indicator: Eurostat en OESO hadden al 2025, de Wereldbank en OWID pas 2024. Geef gelijke waarden dezelfde plek, of zeg dat ze gelijk staan (werkloosheid: Nederland en Slovenië allebei 3,9%).

Hoe de bronnen samenkomen

• EurostatOECD Data Explorervia landcode (Eurostat NL en EL, OESO NLD en GRC)

  Beide hebben werk- en inkomenscijfers; Eurostat dekt alle EU-landen met regio's, de OESO ook landen buiten Europa (VS, Japan). Zet bij dezelfde indicator beide naast elkaar: verschillen komen meestal door definities.

• Wereldbank indicatorenOur World in Datavia ISO3-landcode (NLD), EU-gemiddelde EUU en OWID_EU27

  Veel OWID-grafieken gebruiken Wereldbank-cijfers als bron, soms met eigen bewerking. Controleer in de OWID-metadata (origins) wie de producent is voordat je beide als onafhankelijke bronnen noemt.

• EurostatWereldbank indicatorenvia landcode, omzetten ISO2 naar ISO3 (EL wordt GRC)

  Eurostat heeft de nieuwste Europese cijfers, de Wereldbank lange reeksen voor alle landen van de wereld. Gebruik de Wereldbank als je Nederland ook naast de VS of China wilt zetten.

Laat AI het bouwen

Plak deze prompt in Claude, ChatGPT, Cursor of Lovable. Hij noemt de echte endpoints, de koppelsleutels en de valkuilen, zodat de assistent meteen werkende code schrijft. Controleer de uitkomst altijd met de bron zelf.

Bouw een vergelijker (Next.js of één HTML-bestand met JavaScript en D3/Chart.js) waarin ik een indicator kies en een gesorteerde staafgrafiek zie van de 27 EU-landen met Nederland in oranje, plus de plek van Nederland, de mediaan en het jaar.

Vier bronnen, alle zonder sleutel:
1. Eurostat (JSON-stat): https://ec.europa.eu/eurostat/api/dissemination/statistics/1.0/data/une_rt_a?age=Y15-74&sex=T&unit=PC_ACT&lastTimePeriod=1&format=JSON
2. OESO (SDMX, CSV): https://sdmx.oecd.org/public/rest/data/OECD.ELS.SAE,DSD_HW@DF_AVG_ANN_HRS_WKD,1.0/AUT+BEL+…+SWE........_T....?startPeriod=2024&format=csvfile
3. Wereldbank (JSON): https://api.worldbank.org/v2/country/AUT;BEL;…;SWE/indicator/SP.DYN.LE00.IN?format=json&date=2020:2026&per_page=500
4. Our World in Data (CSV): https://ourworldindata.org/grapher/co-emissions-per-capita.csv?v=1&csvType=filtered&useColumnShortNames=true&country=AUT~BEL~…~SWE&time=2024

Wat je moet weten:
- Landcodes verschillen: Eurostat tweeletterig met EL voor Griekenland en EU27_2020 voor de EU; OESO, Wereldbank en OWID drieletterig (GRC). EU-gemiddelde: Wereldbank EUU, OWID OWID_EU27. Maak één omzettabel voor de 27 landen.
- Eurostat JSON-stat: waarden in één plat object 'value', positie uit 'id' en 'size'; ontbrekende cellen ontbreken. Kies elke dimensie expliciet. Zonder geo= komen ook groepen en landen buiten de EU mee.
- OESO: sleutel met 13 plekken gescheiden door punten; _T op plek 9 = alle werkenden. Geen resultaat = HTTP 404 'NoResultsFound', geen lege lijst. Stuur 'Accept-Language: en' mee: Node-fetch stuurt anders 'Accept-Language: *' en dan komt er een HTTP 500. Rijen komen ongesorteerd. Bij een 429: 15, 30, 45 seconden wachten.
- Wereldbank: altijd format=json en date=; het antwoord is [paginering, rijen]. Het nieuwste jaar kan value null hebben. Kies het laatste jaar met een waarde voor Nederland en minstens 24 EU-landen.
- OWID: landen scheiden met ~; de CSV is op naam gesorteerd. Lees eenheid, bron en nextUpdate uit .metadata.json op dezelfde URL. Cijfers van derden vallen onder hun eigen licentie; noem 'with major processing by Our World in Data' als de metadata dat zegt.
- Stuur bij elke aanroep een eigen User-Agent mee ('mijn-project/1.0 (+jij@voorbeeld.nl)'). www.oecd.org weigert scripts (403); de API op sdmx.oecd.org werkt wel.
- Bewaar de indicatoren in een configuratie: { naam, bron, code, filters, eenheid, decimalen, 'hoger is beter' ja/nee }.

Uitkomst: keuzelijst bovenaan, een zin die uit de data wordt berekend ('In 2025 werkte een werkende in Nederland 1.436 uur; alleen in Duitsland was dat minder'), de staafgrafiek met een mediaanlijn, en onderaan bron, tabelcode, jaar en ophaaldatum. Bij gelijke waarden dezelfde plek tonen.

Probeer het zelf

De kern van het project in een klein script. Nodig: Node 20+ (fetch zit erin), geen pakketten. Getest op 2026-10-16; hieronder de echte uitvoer van die proefdraai.

// Nederland naast de EU-landen: één indicator uit vier bronnen, omgezet naar één vorm { land, jaar, waarde }.
// Bronnen: Eurostat (JSON-stat), OESO (SDMX-CSV), Wereldbank (JSON), Our World in Data (CSV). Geen sleutel nodig.
// Draai met: node vergelijker.mjs   (Node 20+)
// Accept-Language is nodig: Node stuurt anders 'Accept-Language: *' en dan geeft de OESO-API een HTTP 500.
const UA = { "User-Agent": "mijn-project/1.0 (+jij@voorbeeld.nl)", "Accept-Language": "en" };

// EU-27 als ISO3 -> ISO2 zoals Eurostat ze schrijft (Griekenland = EL bij Eurostat, GR bij de rest).
const EU = { AUT: "AT", BEL: "BE", BGR: "BG", HRV: "HR", CYP: "CY", CZE: "CZ", DNK: "DK", EST: "EE", FIN: "FI", FRA: "FR",
  DEU: "DE", GRC: "EL", HUN: "HU", IRL: "IE", ITA: "IT", LVA: "LV", LTU: "LT", LUX: "LU", MLT: "MT", NLD: "NL", POL: "PL",
  PRT: "PT", ROU: "RO", SVK: "SK", SVN: "SI", ESP: "ES", SWE: "SE" };
const ISO3 = Object.keys(EU), ISO2 = Object.values(EU);
const haal = async (url, soort = "json") => { const r = await fetch(url, { headers: UA }); if (!r.ok) throw new Error(`${r.status} ${url}`); return soort === "json" ? r.json() : r.text(); };
const csv = (t) => { const [kop, ...r] = t.trim().split("\n").map((l) => l.split(",")); return r.map((x) => Object.fromEntries(kop.map((k, i) => [k, x[i]]))); };

// 1. Eurostat: werkloosheid 15-74 jaar, procent van de beroepsbevolking (une_rt_a). JSON-stat: waarden plat, positie uit de dimensies.
async function eurostat() {
  const j = await haal("https://ec.europa.eu/eurostat/api/dissemination/statistics/1.0/data/une_rt_a?age=Y15-74&sex=T&unit=PC_ACT&lastTimePeriod=1&format=JSON");
  const geo = j.dimension.geo.category.index, jaar = Object.keys(j.dimension.time.category.index)[0];
  return ISO2.filter((g) => j.value[geo[g]] != null).map((g) => ({ land: g, jaar, waarde: j.value[geo[g]] }));
}
// 2. OESO: werkelijk gewerkte uren per werkende per jaar. 13 dimensies; _T op plek 9 = alle werkenden.
async function oeso() {
  const t = await haal(`https://sdmx.oecd.org/public/rest/data/OECD.ELS.SAE,DSD_HW@DF_AVG_ANN_HRS_WKD,1.0/${ISO3.join("+")}........_T....?startPeriod=2024&format=csvfile`, "text");
  const rijen = csv(t), jaar = rijen.map((r) => r.TIME_PERIOD).sort().at(-1);   // rijen komen ongesorteerd
  return rijen.filter((r) => r.TIME_PERIOD === jaar).map((r) => ({ land: EU[r.REF_AREA], jaar, waarde: +r.OBS_VALUE }));
}
// 3. Wereldbank: levensverwachting bij geboorte. Altijd date= meegeven; het nieuwste jaar kan leeg (null) zijn.
async function wereldbank() {
  const [meta, rijen] = await haal(`https://api.worldbank.org/v2/country/${ISO3.join(";")}/indicator/SP.DYN.LE00.IN?format=json&date=2020:2026&per_page=500`);
  const metWaarde = rijen.filter((r) => r.value != null);
  const jaren = [...new Set(metWaarde.map((r) => r.date))].sort();
  const jaar = jaren.reverse().find((y) => metWaarde.filter((r) => r.date === y).length >= 24 && metWaarde.some((r) => r.date === y && r.countryiso3code === "NLD"));
  return metWaarde.filter((r) => r.date === jaar).map((r) => ({ land: EU[r.countryiso3code], jaar, waarde: r.value }));
}
// 4. Our World in Data: CO2-uitstoot per inwoner (ton). Landen met ~, 'useColumnShortNames' geeft korte kolomnamen.
async function owid() {
  const t = await haal(`https://ourworldindata.org/grapher/co-emissions-per-capita.csv?v=1&csvType=filtered&useColumnShortNames=true&country=${ISO3.join("~")}&time=2024`, "text");
  return csv(t).filter((r) => EU[r.code]).map((r) => ({ land: EU[r.code], jaar: r.year, waarde: +r.emissions_total_per_capita }));
}

const INDICATOREN = [
  ["Werkloosheid (% beroepsbevolking)", "Eurostat une_rt_a", eurostat, 1],
  ["Gewerkte uren per werkende per jaar", "OESO DF_AVG_ANN_HRS_WKD", oeso, 0],
  ["Levensverwachting bij geboorte (jaar)", "Wereldbank SP.DYN.LE00.IN", wereldbank, 1],
  ["CO2 per inwoner (ton)", "Our World in Data", owid, 1],
];
for (const [naam, bron, fn, dec] of INDICATOREN) {
  const rijen = (await fn()).sort((a, b) => b.waarde - a.waarde);
  const nl = rijen.find((r) => r.land === "NL"), plek = rijen.indexOf(nl) + 1;
  const mediaan = rijen[Math.floor(rijen.length / 2)].waarde;
  console.log(`${naam}, ${nl.jaar} (${bron})`);
  console.log(`  Nederland ${nl.waarde.toFixed(dec)}, plek ${plek} van ${rijen.length} EU-landen (1 = hoogste), mediaan ${mediaan.toFixed(dec)}`);
  console.log(`  hoogst ${rijen[0].land} ${rijen[0].waarde.toFixed(dec)}, laagst ${rijen.at(-1).land} ${rijen.at(-1).waarde.toFixed(dec)}`);
}

Werkloosheid (% beroepsbevolking), 2025 (Eurostat une_rt_a)
  Nederland 3.9, plek 21 van 27 EU-landen (1 = hoogste), mediaan 6.0
  hoogst ES 10.5, laagst CZ 2.8
Gewerkte uren per werkende per jaar, 2025 (OESO DF_AVG_ANN_HRS_WKD)
  Nederland 1436, plek 24 van 27 EU-landen (1 = hoogste), mediaan 1633
  hoogst HR 1946, laagst DE 1332
Levensverwachting bij geboorte (jaar), 2024 (Wereldbank SP.DYN.LE00.IN)
  Nederland 82.0, plek 14 van 27 EU-landen (1 = hoogste), mediaan 82.0
  hoogst SE 84.1, laagst BG 75.8
CO2 per inwoner (ton), 2024 (Our World in Data)
  Nederland 6.3, plek 7 van 27 EU-landen (1 = hoogste), mediaan 5.3
  hoogst LU 10.5, laagst MT 3.2

Waar het misgaat

• Griekenland heet bij Eurostat EL en overal anders GR of GRC. Zonder omzettabel valt Griekenland stil weg uit de vergelijking, of staat het er twee keer in.
• De OESO-API gaf in Node een HTTP 500 zolang fetch zijn standaardkop 'Accept-Language: *' meestuurde. Met 'Accept-Language: en' werkte dezelfde URL meteen. In curl en de browser zie je dit niet.
• Het nieuwste jaar is niet overal hetzelfde. Op 16 oktober 2026 hadden Eurostat en de OESO 2025, de Wereldbank en OWID 2024. De Wereldbank geeft 2025 wel terug, maar met value null. Zet het jaar altijd bij het cijfer en vergelijk geen 2024 met 2025 in één ranglijst.
• Laat je een OESO-dimensie leeg, dan krijg je alle varianten door elkaar (bij werkuren: alle werkenden en alleen werknemers). Kies elke dimensie bewust en controleer dat elk land precies één rij heeft.
• Een ranglijst zegt niet of het verschil groot is. Nederland en Slovenië hadden allebei 3,9% werkloosheid; de mediaan van de levensverwachting was 82,0 en Nederland zat daar precies op. Toon de waarden, niet alleen de plek.
• OWID-cijfers zijn vaak bewerkt (per inwoner met een eigen bevolkingsreeks) en komen van derden met hun eigen licentie. De CO2-grafiek telt uitstoot binnen de grenzen, zonder landgebruik en zonder internationale lucht- en scheepvaart: zeg dat erbij.

Verder bouwen

• Voeg een 'hoger is beter'-vlag toe per indicator en kleur de staven groen of rood ten opzichte van de mediaan. Maak er een scorebord van met tien indicatoren.
• Laat de tijd meelopen: haal per bron tien jaar op en toon met een schuif hoe de plek van Nederland veranderde (Eurostat sinceTimePeriod, OESO startPeriod, Wereldbank date=2015:2025, OWID time=2015..2024).
• Zet dezelfde indicator uit twee bronnen naast elkaar (werkloosheid van Eurostat en van de OESO, levensverwachting van Eurostat en van de Wereldbank) en laat zien waar ze verschillen.
• Ga naar regio's: Eurostat heeft veel tabellen op NUTS 2-niveau. Zet Limburg naast Luik en Aken.

Meer met deze data

De bronnen4

EurostatUitgewerkt

Europese CommissieEuropa, regio (NUTS 3)

Duizenden tabellen waarin Nederland naast de andere EU-landen staat: prijzen, werk, bevolking, gezondheid, energie. Vaak tot op het niveau van de COROP-regio.

OpenAPIDownloadEconomieBevolkingWonen en ruimte

Actueel

bijgewerkt 15 dagen geleden

OECD Data Explorer

OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling)Wereld, land (soms regio)

Ruim 1.500 tabellen van de OESO over werk, inkomen, belastingen, onderwijs, zorg, wonen en milieu. Voor elk lidland op dezelfde manier gemeten, dus goed om Nederland te vergelijken met landen buiten Europa, zoals de Verenigde Staten, Japan of Canada.

OpenAPIDownloadEconomieWerkOnderwijsGezondheid

Achter op schema

bijgewerkt in augustus 2026

Wereldbank indicatoren

WereldbankWereld, land

Bevolking, economie, gezondheid en onderwijs per land, vaak vanaf 1960. Goed voor het grote plaatje, te grof voor regio's. De bekendste database, de World Development Indicators, heeft bijna 1.500 indicatoren; de hele API telde op 16 oktober 2026 29.490 indicatoren in 70 databases.

OpenAPIDownloadEconomieBevolking

Actueel

bijgewerkt 9 dagen geleden

Our World in Data

Global Change Data Lab (Our World in Data)Wereld, land

Ruim 4.300 grafieken (16 oktober 2026; de sitemap telt er 5.425, maar 1.109 daarvan zijn weergaven van 40 meerdimensionale grafieken) over klimaat, energie, gezondheid, bevolking en welvaart, met uitleg erbij. Achter bijna elke grafiek zit een CSV met dezelfde cijfers en een beschrijving van de bron. Nederland staat er bijna altijd in, naast de rest van de wereld.

OpenDownloadAPIKlimaat en milieuEnergieGezondheidBevolking

Actueel

bijgewerkt in november 2025

Meer om te bouwen

• Aanbestedingsradar: wie krijgt de overheidsopdrachten?Dashboard
• Alert als de rivier bij jou te hoog of te laag staatAlert
• Dashboard asielopvang: landelijk en per gemeenteDashboard
• Klimaatrisico-check voor een adresTool
• Luchtkwaliteit-alert voor je eigen straatAlert
• Monitor voor inflatie, hypotheekrente en spaarrenteDashboard